Basenji

Nama lain	Anjing semak Afrika Anjing tidak menyalak Afrika Anjing Congo Anjing Zande Ango angari
Negara asal	Republik Demokratik Congo
Trait Berat Jantan 11 kg (24 lb) Betina 9.5 kg (21 lb) Tinggi Jantan 43 cm (17 in) Betina 40 cm (16 in) Bulu pendek dan halus
Pengelasan dan piawaian FCI Kumpulan Seksyen {{{fcisection}}} #{{{fcinum}}} (Piawaian)
Anjing (Canis lupus familiaris)

Basenji^[a] ialah satu baka anjing pemburu yang diwujudkan daripada ternakan yang berasal dari Afrika Tengah, termasuk Republik Congo dan negara-negara Afrika tropika bersebelahan lain. Persekutuan Kinologi Antarabangsa menempatkannya dalam kategori spits dan "jenis primitif", sementara American Kennel Club pula mengelaskannya sebagai hound.^[1] Baka ini tidak menyalak dengan cara tradisional seperti kebanyakan anjing, tetapi sebaliknya bersuara dengan bunyi "cakap" mirip yodel yang luar biasa oleh sebab larinksnya yang berupa bentuk luar biasa.^[2] Trait ini memberi basenji nama gelaran anjing "tidak menyalak",^[3] sifat serupa yang terlihat dan terdengar pada anjing menyanyi New Guinea.

Dalam bahasa Swahili, mbwa shenzi diterjemahkan kepada "anjing gasar". Satu lagi nama tempatan ialah m'bwa m'kube, mbwa wa mwitu "anjing liar", atau "anjing yang melompat-lompat",^[4] yang merupakan rujukan kepada kecenderungannya untuk melompat-lompat ke atas untuk mengesan buruannya.

Anjing ini juga dikenali oleh orang Azande di Sudan Selatan sebagai ango angari.^[5]

Basenji telah dikenal pasti sebagai baka basal yang mendahului kemunculan baka moden pada abad ke-19.^[6] Kajian-kajian DNA berdasarkan jujukan seluruh genom menunjukkan bahawa basenji dan dingo kedua-duanya dianggap sebagai anggota basal bagi klad anjing bela jinak.^[7][8][9]

Pada tahun 2021, genom bagi dua ekor basenji digabungjalinkan, yang menandakan bahawa basenji tergolong dalam kumpulan spits Asia.^[10] Gen AMY2B menghasilkan enzim, iaitu amilase, yang membantu untuk mencerna kanji. Serigala, husky, dan dingo memiliki hanya dua salinan bagi gen ini, yang menyediakan bukti bahawa haiwan-haiwan ini muncul sebelum perluasan pertanian.^[9] Kajian genom menemukan keserupaan bahawa basenji memiliki dua salinan bagi gen ini.^[10]

Basenji berasal dari benua Afrika.^[11] Di sana, ia telah dikenal pasti dengan gambaran Mesir tentang anjing dengan ekor melingkar dan telinga tegak, iaitu baka yang dipanggil tesem yang ditemukan pada lukisan dinding setua 4,500 tahun.^[12][13][14]

Edwards (2021) mencadangkan bahawa basenji membuat penampilan pertamanya di dunia barat pada pertengahan abad ke-19 dan, untuk menyokong ini, berpendapat bahawa sebuah lukisan karya Thomas Musgrave Joy (1812–1866) berjudul Three Dogs ("Tiga Ekor Anjing") bertarikh tahun 1843 kepunyaan Ratu Victoria menyertakan seekor anjing yang jelas-jelas merupakan basenji. Anjing yang dimaksudkan dibawa pulang daripada ekspedisi Niger 1841.^[10][15]

Beberapa percubaan dilakukan untuk memperkenalkan baka ini ke England, namun import terawal tewas kepada penyakit. Pada tahun 1923, enam ekor basenji dibawa dari Sudan, tetapi keenam-enam anjing mati akibat suntikan distemper yang diterima dalam kuarantin.^[16] Waktu berlalu sehingga tahun 1930-an apabila ternakan asasi berjaya diasaskan di England, dan kemudian di Amerika Syarikat oleh pengimport haiwan Henry Trefflich. Boleh jadi semua basenji di dunia Barat diturunkan daripada import asli ini yang sedikit.^[17] Baka ini secara rasmi diterima ke dalam AKC pada tahun 1943. Pada tahun 1990, buku pembaka AKC dibuka semula kepada 14 import baharu atas permintaan Basenji Club of America.^[18] Buku pembaka dibuka semula lagi kepada anjing import terpilih dari 1 Januari 2009 hingga 31 Disember 2013.^[19] Ekspedisi pimpinan orang Amerika mengumpulkan ternakan pembiakbakaan di kampung-kampung di kawasan Basankusu di Republik Demokratik Congo pada tahun 2010.^[20]

Kepopularan basenji di Amerika Syarikat, menurut American Kennel Club, telah menurun dalam dekad terakhir, dengan kedudukan di tangga ke-71 pada tahun 1999, lalu menurun dari tangga ke-84 pada tahun 2006, dan ke tangga ke-93 pada tahun 2011.^[21] Setakat tahun 2024, peringkat baka ini telah meningkat ke tempat ke-80.^[22]

Basenji ialah anjing kecil berbulu pendek dengan telinga tegak, ekor melingkar ketat, dan leher melengkung. Dahinya berkedut, malah lebih berkedut semasa muda atau amat teruja. Matanya berbentuk badam. Purata tinggi pada paras kelasa ialah 40 cm (16 in) untuk betina dan 43 cm (17 in) untuk jantan; purata berat badan sepadan merupakan 9.5 kg (21 lb) dan 11 kg (24 lb) masing-masing.^[23]

Piawaian FCI menyatakan bahawa apabila bergerak, tungkainya patut "terangkat lurus-lurus ke hadapan dengan langkah pantas, panjang, tanpa letih, dan berayun".^[23] Basenji terdapat dengan beberapa pewarnaan berlainan: merah, hitam, triwarna, dan brindle, dan kesemuanya mempunyai kaki, dada, dan hujung ekor putih.^{[perlu rujukan]}

Menurut buku The Intelligence of Dogs, ia menempati tangga kedua untuk anjing paling kurang boleh latih, apabila diarah untuk melakukan perintah manusia (didahului hanya oleh anjing pemburu Afghan).^[24]

Hanya terdapat satu tinjauan kesihatan lengkap bagi baka anjing, termasuk basenji, yang dijalankan oleh The Kennel Club pada tahun 2004. Tinjauan ini menunjukkan prevalens penyakit pada basenji dengan dermatitis (9% daripada respons), inkontinens dan jangkitan pundi (5%), hipotiroidisme (4%), piometra dan kemandulan (4%).^[25]

Basenji dalam tinjauan The Kennel Club tahun 2004 mempunyai jangka hayat median sebanyak 13.6 tahun (saiz sampel 46 ekor anjing yang telah mati),^[25] yang lebih panjang 1–2 tahun berbanding dengan jangka hayat median bagi baka lain dengan saiz serupa. Anjing tertua dalam tinjauan ini berusia 17.5 tahun. Punca paling lazim bagi kematian merupakan usia lanjut (30%), masalah urologi (inkontinens, sindrom Fanconi, kegagalan ginjal kronik; 13%), masalah tingkah laku ("tidak disebut" dan agresi 9%), dan kanser (9%).^[25]

Sindrom Fanconi, iaitu kecelaruan terwaris yang melibatkan kegagalan salur ginjal untuk menyerap elektrolit dan nutrien semula, adalah luar biasa lazim pada basenji.^[26]

Basenji kadang-kadang membawa gen resesif ringkas yang, apabila homozigus untuk kecacatan, menyebabkan anemia hemolisis genetik.^[27] Kebanyakan basenji abad ke-21 diturunkan daripada leluhur yang telah teruji bersih. Apabila zuriat daripada susur galur yang sepenuhnya teruji tidak dapat sepenuhnya disahkan, anjing berkenaan patut diuji sebelum pembiakbakaan. Oleh sebab ini merupakan ujian DNA tidak invasif, basenji dapat diuji untuk anemia hemolisis pada bila-bila masa.

• 
  Triwarna
• 
• 
• 
  Anak anjing brindle
• 
  Anjing merah
• 
  Triwarna dengan tanda-tanda putih

Wikimedia Commons mempunyai media berkaitan Basenji