Bataan
Bataan | |||
|---|---|---|---|
| Lalawigan ng Bataan | |||
| |||
Mapa ng Pilipinas na magpapakita ng lalawigan ng Bataan | |||
![]() | |||
| Mga koordinado: 14°40'48"N, 120°27'0"E | |||
| Bansa | |||
| Rehiyon | Gitnang Luzon | ||
| Kabisera | Balanga | ||
| Pagkakatatag | 11 Enero 1757 | ||
| Pamahalaan | |||
| • Uri | Sangguniang Panlalawigan | ||
| • Gobernador | Albert Garcia | ||
| • Manghalalal | 586,044 na botante (2025) | ||
| Lawak | |||
| • Kabuuan | 1,372.98 km2 (530.11 milya kuwadrado) | ||
| Populasyon (senso ng 2024) | |||
| • Kabuuan | 891,440 | ||
| • Kapal | 650/km2 (1,700/milya kuwadrado) | ||
| • Kabahayan | 208,941 | ||
| Ekonomiya | |||
| • Kaurian ng kita | ika-1 klase ng kita ng lalawigan | ||
| • Antas ng kahirapan | 9.00% (2021)[2] | ||
| • Kita | ₱ 4,822 million (2024) (2024) | ||
| • Aset | ₱ 13,483 million (2024) | ||
| • Pananagutan | ₱ 4,805 million (2024) | ||
| • Paggasta | ₱ 3,713 million (2024) | ||
| Pagkakahating administratibo | |||
| • Mataas na urbanisadong lungsod | 0 | ||
| • Lungsod | 1 | ||
| • Bayan | 11 | ||
| • Barangay | 237 | ||
| • Mga distrito | 2 | ||
| Sona ng oras | UTC+8 (PST) | ||
| PSGC | 030800000 | ||
| Kodigong pantawag | 47 | ||
| Kodigo ng ISO 3166 | PH-BAN | ||
| Klima | tropikal na monsoon na klima | ||
| Mga wika | Wikang Indi Wikang Mariveleño Wikang Ambala Tagalog | ||
| Websayt | http://bataan.gov.ph | ||
Ang Bataan ay isang lalawigan ng Pilipinas na sinasakop ang buong Tangway ng Bataan sa Luzon. Bahagi ng rehiyon ng Gitnang Luzon ang lalawigan . Lungsod ng Balanga ang kabisera nito at pinapaligiran ng mga lalawigan ng Zambales at Pampanga sa hilaga. Kaharap ng tangway sa kanluran ang Kanlurang Dagat ng Pilipinas at Look ng Maynila naman sa silangan.
Labing-isang bayan ang bumubuo sa lalawigan ng Bataan. Sa labing isang bayan at isang lungsod, hinati sa tatlong distrito ang mga ito. Ang unang distrito ay binubuo ng Hermosa, Orani, Samal at Abucay at ikalawang distrito ay binubuo ng Lungsod ng Balanga, Pilar, Orion, Limay, at ang ikatlong distrito ayang mga bayan ng Dinalupihan, Morong, Mariveles at Bagac sa timog bahagi ng tangway.
Isa sa mga tahimik na lalawigan ang Bataan. Karamihan sa mga urban na sentral ng mga bayan ay malapit sa anyong-tubig dahil hinihiwalay ng Bundok Natib (Mount Natib) ang gitna ng Bataan. Dahil dito, ang silangan ng Bataan ay nakahiwalay sa Kanlurang bahagi. Ang silangang bahagi ay nakaharap sa Look ng Maynila. Sa kabilang bahagi, ang mga bayan ng Mariveles, Bagac at Morong ay nakaharap sa Dagat Timog Tsina. Karamihan ng mga popular na beach/tabing dagat sa Bataan ay nasa kanlurang bahagi ng Bataan, nakaharap sa Dagat Timog Tsina. Sa Silangan, ang Look ng Maynila ay kilala bilang sikat na lugar pangisdaan ng mga mangingisda.
Pangingisda at pagsasaka ang pangulong hanap-buhay ng mga taga-Bataan. Gayon man, sa paglipas ng panahon, ang mabilis na pagiging popular ng teknolohiya sa bansa ay nagbigay ng daan para magtayo ng mga pabrika sa Mariveles. Sa ngayon, isa ang Mariveles sa mga panguhaning pagawaan ng mga produktong pangkalakalan sa Pilipinas at sa ibang bansa. Isa rin sa mga sikat na lugar ang Bataan pagdating sa mga gawaing-kamay (handicrafts).
Kasaysayan
Noong 1647, ang puwersang pandagat ng Olanda (Netherlands) ay sumugod sa Pilipinas sa pagtatangkang makuha ang kapuluan mula sa Espanya. Pagdating nila ay minasaker nila ang mga tao sa Abucay, Bataan.
Ang lalawigan ng Bataan ay itinatag noong 11 Enero 1757 ni Gobernador-Heneral Pedro Manuel Arandia mula sa lupaing dating kabilang sa lalawigan ng Pampanga at corregimiento ng Mariveles na noon ay sakop din ang Maragondon, Cavite na nasa kabilang panig ng Look ng Maynila.[3]
Heograpiya
Pagkakahating Pampolitika
Ang lalawigan ng Bataan ay nahahati sa 11 bayan at isang lungsod.
| Lungsod o Bayan | Distrito | Sukat (km)2 | Populasyon | Densidad | Bilang ng Barangay | ZIP code | Income Class |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Abucay | 1st | 79.72 | |||||
| Bagac | 3rd | 31,365 | |||||
| Balanga City | 2nd | ||||||
| Dinalupihan | 3rd | ||||||
| Hermosa | 1st | ||||||
| Limay | 2nd | ||||||
| Mariveles | 3rd | ||||||
| Morong | 3rd | ||||||
| Orani | 1st | ||||||
| Orion | 2nd | 60,771 | |||||
| Pilar | 2nd | ||||||
| Samal | 1st |
| Zambales, Pampanga |
| ||||||
| Dagat Timog Tsina | Look ng Maynila, Kalakhang Maynila | ||||||
| Corregidor Look ng Maynila Kavite |
Mga sanggunian
- ↑ "Province: Bataan". PSGC Interactive. Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority. Nakuha noong 12 Nobyembre 2016.
- ↑ "2021 Full Year Official Poverty Statistics of the Philippines" (PDF). Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 15 Agosto 2022. Nakuha noong 28 Abril 2024.
- ↑ Cornelio R. Bascara. 2010. A History of Bataan (1587-1900). UST Publishing
Ang lathalaing ito na tungkol sa Pilipinas ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
