Butuan
Butuan Lungsod ng Butuan | |
|---|---|
 Ang Imahe kuha sa Lungsod ng Butuan | |
 Mapa ng Agusan del Norte na ipinapakita ang lokasyon ng Lungsod ng Butuan. | |
 | |
.svg)  Butuan Lokasyon sa Pilipinas | |
| Mga koordinado: 8°56′53″N 125°32′35″E / 8.948°N 125.543°E | |
| Bansa |  Pilipinas |
| Rehiyon | Caraga (Rehiyong XIII) |
| Lalawigan | Agusan del Norte |
| Distrito | Unang Distrito ng Agusan del Norte |
| Mga barangay | 86 (alamin) |
| Pagkatatag | 31 Enero 1901 |
| Ganap na Lungsod | Agosto 2, 1950 |
| Pamahalaan | |
| • Punong Lungsod | Ronnie Vicente Lagnada |
| • Manghalalal | 220,694 botante (2025) |
| Lawak | |
| • Kabuuan | 816.62 km2 (315.30 milya kuwadrado) |
| Populasyon (Senso ng 2024) | |
| • Kabuuan | 385,530 |
| • Kapal | 470/km2 (1,200/milya kuwadrado) |
| • Kabahayan | 89,408 |
| Ekonomiya | |
| • Kaurian ng kita | ika-1 klase ng kita ng lungsod |
| • Antas ng kahirapan | 22.60% (2021)[2] |
| • Kita | ₱ 3,334 million (2024) |
| • Aset | ₱ 31,373 million (2024) |
| • Pananagutan | ₱ 2,190 million (2024) |
| • Paggasta | ₱ 2,266 million (2024) |
| Sona ng oras | UTC+8 (PST) |
| Kodigong Pangsulat | 8600 |
| PSGC | 160202000 |
| Kodigong pantawag | 85 |
| Uri ng klima | Tropikal na kagubatang klima |
| Mga wika | Wikang Butuanon Wikang Agusan Sebwano Wikang Higaonon Tagalog |
| Websayt | butuan.gov.ph |
Ang Lungsod ng Butuan ay isang napaka-urbanisadong lungsod sa rehiyon ng Caraga (Rehiyon XIII) sa Pilipinas. Matatagpuan ito sa hilaga-silangang bahagi ng Lambak ng Agusan na nagpatimbuwang sa ibayo ng Ilog Agusan. Ayon sa senso ng 2024, ito ay may populasyon na 385,530 sa may 89,408 na kabahayan.
Pinapaniwalaan na nanggaling ang pangalang "Butuan" mula sa maasim na prutas na "Batuan". May mga ibang mga etimolohiya na nagsasabing nanggaling ang pangalan mula sa isang taong nagngangalang "Datu Buntuan", ang datu na namuno sa Butuan.
Lokasyon
Matatagpuan ang Butuan sa hilagang Mindanao. Napapaligiran ito sa hilaga, kanluran at timog ng Agusan del Norte, sa silangan ng Agusan del Sur at sa hilaga-kanluran ng Look ng Butuan.
Mga Barangay
Nahahati ang Lungsod ng Butuan sa 86 na mga barangay.
|
|
|
Media
TV
- DXJM TeleRadyo 2
- RMN DXBC TeleRadyo 4
- DXBR TeleRadyo 5
- NMBS 7
- PTV 9
- ABS-CBN Caraga (Channel 11)
- PECBC 13
- GMA 26
- SMNI 39
Radyo
AM
- RMN DXBC 693
- DXJM Radyo Pilipino 756
- PBS DXBN Radyo Pilipinas 792
- SMNI DXRB Sonshine Radio 873
- DXBR Bombo Radyo 981
- DXHR Hope Radio 1323
FM
- 88.7 Real Radio
- 95.1 Love Radio
- 95.9 One FM
- 96.7 Brigada News FM
- MOR 97.5
- 98.5 Wild FM
- 100.7 iFM
- 102.3 Bee FM
- 103.1 Sunny FM
- 103.9 FM1
- CMN 107.8 Radyo Totoo
Demograpiko
| Taon | Pop. | ±% p.a. |
|---|---|---|
| 1903 | 8,207 | — |
| 1918 | 10,875 | +1.89% |
| 1939 | 18,295 | +2.51% |
| 1948 | 31,628 | +6.27% |
| 1960 | 82,485 | +8.31% |
| 1970 | 131,094 | +4.74% |
| 1975 | 132,682 | +0.24% |
| 1980 | 172,489 | +5.39% |
| 1990 | 227,829 | +2.82% |
| 1995 | 247,074 | +1.53% |
| 2000 | 267,279 | +1.70% |
| 2007 | 298,378 | +1.53% |
| 2010 | 309,709 | +1.37% |
| 2015 | 337,063 | +1.62% |
| 2020 | 372,910 | +2.15% |
| 2024 | 385,530 | +0.80% |
| Sanggunian: PSA[3][4][5][6] | ||
Edukasyon
Bilang sentrong panrehiyon ng Caraga, ang Butuan ay sentro rin ng edukasyon sa rehiyon. Mayroong dalawang unibersidad sa lungsod. Ang una, ang Father Saturnino Urios University, isang pribadong paaralan na itinatag ni Rev. Fr. Urios, S.J. noong 1901. Ang pangalawa, ang Caraga State University— Main Campus, na dating kilala bilang Northern Mindanao State Institute of Science and Technology, ay isang paaralang pinapatakbo ng estado na itinatag noong 1918. Kabilang sila sa dalawang nangungunang unibersidad sa rehiyon.
Kilala ang Butuan sa kakayahan nito sa edukasyon. Ang patunay nito ay makikita sa mga parangal na nakamit.[kailangan ng sanggunian] Ang mga guro at kawani ng paaralan ng Butuan Central Elementary School, Butuan City SPED Center at Agusan National High School ay may malawakang karanasan sa mga espesyalisasyon, pati na rin ang mga seminar at workshop upang umakma, kasama ang mga pakikipagtulungan tulad ng Philippine-Australia Project on Basic Education (PROBE).
.jpg){kind=link}
Kabilang sa Pambansang mataas na paaralan ang Agusan NHS, Tungao NHS, San Vicente NHS, Libertad NHS at Ampayon ISS (Integrated Secondary School). Ang lungsod din ang tahanan ng Butuan City School of Arts and Trades (BCSAT), isang paaralang espesyalisasyon na pinapatakbo ng gobyerno sa larangan ng sining at sa mga kursong bokasyonal na nag-aalok ng junior at senior high school.
Bilang isang sentro ng edukasyon, ang Butuan ay may mga kolehiyo na may iba't ibang kurso. Ang mga halimbawa ay ang Saint Joseph Institute of Technology, Agusan Colleges, Inc., ACLC College of Butuan, Butuan Doctors' College, Asian College Foundation, Butuan City Colleges Inc., Balite Institute of Technology—Butuan, Father Urios Institute of Technology of Ampayon, Inc., Holy Child Colleges of Ocho Midafer Memorial School ng Pilipinas at Northern Mindanao. Technology, Colegio de Caraga Inc. (dating Agusan Institute of Technology), Saint Peter College Seminary, Corjesu Computer College, Agusan Business and Arts Foundation, at ang Sunrise Christian College Foundation of the Philippines.
Nagpahayag din ang malalaking pribadong unibersidad tulad ng Ateneo, De La Salle Philippines at Iglesia ni Cristo na New Era University (NEU) na magtayo ng mga lokal na sangay.
Ang iba pang mga kilalang paaralan ay kinabibilangan ng Timber City Academy (Butuan Chinese School), Enfant Cheri Study Center, Rainbow of Angels Learning Center, Solid Rock Shilo Mission Academy, Ampayon Central Elementary School, Angelicum Montessori School, Butuan Grace Christian School, Butuan Christian Community School, Florencio R. Sibayan Central Elementary School, Libertad Central Elementary School, Obrente Elementary School, San Vicente Elementary School, at Obrente Elementary School
Mga kilalang personalidad
- Allan Amoguis: Italian Catholic bishop, prelate of the Christian Patriarchate of East Asia (ipinanganak 1973)
- Susan Fuentes: Ang Reyna ng mga Kanta ng Bisaya (1954–2013). Pinasikat niya ang mga kanta tulad ng Matud Nila, Usahay, Miss Kita Kung Christmas at Rosas Pandan.
- Laurice Guillen: Award-winning na direktor at aktres ng pelikula, asawa rin ng aktor Johnny Delgado (namatay).
- Edelmiro A. Amante, Sr.: Dating Executive Secretary ni Pres. Fidel V. Ramos. Dating Kinatawan ng Ikalawang Distrito at Gobernador ng Agusan del Norte.
- Ardy Larong: Small forward/shooting guard ng Alaska Aces sa Philippine Basketball Association (PBA).
- Marky Cielo: Aktor ng GMA Network. Namatay siya nang napakabata sa edad na 20 noong Disyembre 7, 2008, sa Antipolo, Rizal. Hindi pa rin alam ang sanhi ng kanyang pagkamatay.
- Stephany Stefanowitz: Kinatawan niya ang Butuan sa Miss Philippines Earth 2010. Noong 2012, sumali siya sa Miss Philippines Earth at nanalo ng titulo bilang Miss Philippines Earth 2012 ngunit kinatawan niya ang Quezon City. Nakuha niya ang titulo bilang 1st runner-up sa Miss Earth 2012 pageant na ginanap sa bansa. Ang kanyang ina ay mula sa Barangay Ampayon, Butuan at ang kanyang ama ay mula sa Hamburg, Germany.
- Heneral Hernando DCA Iriberri: Ang dating Chief of Staff of the Armed Forces of the Philippines mula 2015 hanggang 2016. Hindi siya taga-Butuan kundi isang alumnus ng Fr. Saturnino Urios University Departamento ng High School.
- Jason James Dy: Ang grand champion ng the Voice of the Philippines Season 2.
- Roy Señeres: Kandidato sa pagkapangulo ng 2016 National and Local elections. Siya ang kinatawan ng OFW Club Partylist mula 2013 hanggang 2016. Siya rin ang ambassador sa United Arab Emirates noong administrasyon ni Fidel Ramos.
- Lance Busa: Ang nagwagi sa unang edisyon ng patimpalak sa pag-awit ni Michael Bolton na "Bolt of Talent".
- Heneral ng Pulisya na si Debold Menorias Sinas: Ang ika-23 Hepe ng Pambansang Pulisya ng Pilipinas at Pangalawang Kalihim ng Tanggapan ng Pangulo ng Pilipinas.
Mga sanggunian
- ↑ "Province: Agusan del Norte". PSGC Interactive. Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority. Nakuha noong 12 Nobyembre 2016.
- ↑ "PSA Releases the 2021 City and Municipal Level Poverty Estimates". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 2 Abril 2024. Nakuha noong 28 Abril 2024.
- ↑
Census of Population (2015). "Caraga". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. PSA. Nakuha noong 20 Hunyo 2016.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) - ↑
Census of Population and Housing (2010). "Caraga". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. NSO. Nakuha noong 29 Hunyo 2016.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) - ↑
Censuses of Population (1903–2007). "Caraga". Table 1. Population Enumerated in Various Censuses by Province/Highly Urbanized City: 1903 to 2007. NSO.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link) CS1 maint: url-status (link) - ↑ "Province of Agusan del Norte". Municipality Population Data. Local Water Utilities Administration Research Division. Nakuha noong Disyembre 17, 2016.
Mga kawing panlabas
Ang lathalaing ito na tungkol sa Pilipinas ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.