Modriča
Modriča | |
|---|---|
Općina i naseljeno mjesto | |
| Opština Modriča | |
 Panorama Modriče | |
 Grb | |
 Općina Modriča u Bosni i Hercegovini | |
  Modriča | |
 Interaktivna karta Modriča | |
| Koordinate: 44°57′27.0″N 18°18′05.8″E / 44.957500°N 18.301611°E | |
| Država |  Bosna i Hercegovina |
| Entitet | Republika Srpska |
| Vlada | |
| • Načelnik | Jovica Radulović[1] (SDS) |
| Površina | |
| • Općina | 326,73 km2 |
| • Naseljeno mjesto | 10,90 km2 |
| Stanovništvo (2013) | |
| • Općina | 25.720 |
| • Općina (gustoća) | 78,72 /km2 |
| • Naseljeno mjesto | 9.419 |
| • Naseljeno mjesto (gustoća) | 864,13 /km2 |
| Vremenska zona | CET (UTC+1) |
| • Ljeti (DST) | CEST (UTC+2) |
| Poštanski broj | 74 480 |
| Pozivni broj | (+387) 53 |
| Veb-sajt | modrica |
Modriča je naseljeno mjesto i središte istoimene općine u Bosanskoj Posavini.
Historija
Zbog svog položaja u Bosanskoj Posavini, na važnim komunikacijama uz rijeku Bosnu, Modriča je tokom historije više puta imala pogranični i strateški značaj.[3]
Prahistorija i srednji vijek
Na području današnje Modriče potvrđeni su tragovi ljudskog prisustva još iz paleolita, a nalazi iz neolita i metalnog doba otkriveni su na više lokaliteta, među kojima se izdvajaju Gradina u Dugom Polju, Kulište u Kruškovom Polju i Doborski Brijeg.[3]
Modriča se kao naseljeno mjesto, prvi put pominje 1323, u povelji bosanskog bana Stjepana II Kotromanića.
U ovoj povelji, knez Grgur Stjepanić je od bosanskog bana Stjepana II Kotromanića dobio pet sela u tadašnjoj oblasti Usori: "prvo Čečava drugo Hrastuš, treće sela u Nenavištu Jakeš, Volović i Modrič."[4]
U srednjem vijeku područje je pripadalo bosanskom državnom prostoru, a u povelji Kotromanića iz 1324. navodi se župa Nenavište, u čijem su sastavu bila i naselja na prostoru današnje Modriče.[3]
Blizina Dobora dala je ovom kraju poseban značaj krajem 14. i početkom 15. stoljeća. Sukobi oko Dobora, uključujući ugarske prodore i pogubljenje bosanskih velikaša 1408. godine, predstavljali su dio šireg procesa slabljenja srednjovjekovne bosanske države.[3]
Osmanski i austrougarski period
Nakon osmanskog osvajanja područja Dobora i Modriče 1536. godine, ovaj kraj postao je pogranična zona između velikih carstava, što je usporavalo privredni i urbani razvoj.[3] Poslije opsade Beča 1683. i promjena na osmansko-habsburškoj granici, Modriča je tokom narednih stoljeća često bila izložena vojnim pustošenjima, pobunama i migracijama stanovništva.[3]
Za vrijeme austrougarske uprave krajem 19. stoljeća jačaju upravne, školske i trgovačke funkcije mjesta, a Modriča je 1897. svrstana među gradska naselja u Bosni i Hercegovini.[3]
20. stoljeće
U jugoslavenskom i naročito u socijalističkom periodu Modriča se razvijala kao lokalni industrijski i saobraćajni centar. Izgradnja željezničke pruge Šamac–Sarajevo 1947. i priključnih industrijskih kapaciteta doprinijela je urbanizaciji i rastu privrede.[5] U drugoj polovini 20. stoljeća razvijaju se rafinerijski, hemijski, prehrambeni i drugi industrijski pogoni, a naselje širi obrazovne, sportske i stambene funkcije.[3]
Rat u Bosni i Hercegovini
Zbog svog geografskog položaja između Doboja, Bosanskog Šamca, Dervente i pravca prema Brčkom, područje Modriče dobilo je veliki strateški značaj u ratu 1992–1995.[6]
U proljeće 1992. godine na području općine dolazi do oružanih sukoba i promjene kontrole nad gradom i okolnim naseljima u okviru širih borbi u Posavini.[6] U vojnim operacijama krajem maja i tokom ljeta 1992. Modriča je bila jedno od ključnih mjesta borbi za posavski odnosno koridorski pravac.[6]
Borbe 1992. i operacija Koridor 92
Tokom ljeta 1992. Vojska Republike Srpske pokrenula je veliku ofanzivu u Posavini, poznatu kao operacija Koridor 92, s ciljem uspostavljanja kopnene veze između zapadnog i istočnog dijela teritorija pod srpskom kontrolom.[7] U okviru te operacije Modriča je ponovo zauzeta i uključena u prostor novouspostavljenog koridora, što je bitno odredilo dalji tok rata u Bosanskoj Posavini.[6]
Borbe na modričkom području bile su praćene razaranjima, pogibijama vojnika i civila te masovnim raseljavanjem stanovništva.[6] Ratna zbivanja posebno su promijenila predratnu etničku i socijalnu strukturu općine.
Zločini, zatočenja i progoni
Sudski i dokumentacioni izvori Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju bilježe da su među zatočenicima u logorima pod kontrolom bosanskih Srba bili i zatočenici iz Modriče, zajedno sa zatočenicima iz drugih općina u sjeveroistočnoj i sjeverozapadnoj Bosni.[8] Takvi nalazi uklapaju se u širi obrazac prisilnog premještanja, zatvaranja i progona nesrpskog stanovništva u Bosanskoj Posavini tokom 1992. godine.[8]
Poslijeratni period
Nakon Dejtonskog mirovnog sporazuma Modriča je ostala u sastavu Republike Srpske, a predratne općinske granice su izmijenjene: neka naselja izdvojena su u novu općinu Vukosavlje, dok su pojedina naselja iz zapadnog dijela predratne općine Gradačac uključena u sastav općine Modriča.[3]
Povratak prognanih i raseljenih bio je spor i opterećen sigurnosnim problemima. OHR je 1999. zabilježio napade na ured za izbjeglice u Modriči i na kuću bošnjačkog povratnika, uz ocjenu da se, uprkos ranijim dogovorima, povratak bošnjačkih izbjeglica odvijao veoma sporo.[9]
U poratnim decenijama Modriča se postupno obnavljala kroz obnovu infrastrukture, industrijskih pogona i lokalnih institucija, ali su demografske promjene i posljedice ratnog raseljavanja ostale trajna odlika njenog savremenog razvoja.[3]
Geografija
Općina Modriča se prostire na tri posebna geografska područja, zahvatajući po manji dio svakog od njih: mali dio od ravnice bosanske Posavine, sa dijelom doline rijeke Bosne, dio od područja masiva planine Vučjaka na lijevoj obali rijeke Bosne i dio od područja masiva planine Trebave na desnoj strani rijeke Bosne.
Reljef općine se sastoji od visije Vučjaka (367m) i Trebave (644m), od doline rijeke Bosne (106-103m) i posavske ravnice (91–90 m nadmorske visine). Ovakav geografski položaj teritorije općine Modriča, na granici dva velika evropska prostora (balkanskog i srednjoevropskog) određivao je tokom historije, u velikoj mjeri, i čovjekovu sudbinu na ovom tlu.
Kultura
Nacionalni spomenici
Na listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine za općinu Modriča se nalaze sljedeći spomenici:
- Stari grad Dobor, (graditeljska cjelina).[10]
Stanovništvo
Po posljednjem službenom popisu stanovništva iz 1991, općina Modriča imala je 35.613 stanovnika, raspoređenih u 21 naselje.
Nacionalni sastav stanovništva – općina Modriča
| Sastav stanovništva – općina Modriča | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2013.[11] | 1991.[12] | 1981.[13] | 1971.[14] | 1961.[15] | |||
| Osoba | 25 720 (100,0%) | 35 613 (100,0%) | 34 541 (100,0%) | 31 622 (100,0%) | 27 878 (100,0%) | ||
| Srbi | 20 227 (78,64%) | 12 534 (35,20%) | 13 012 (37,67%) | 13 457 (42,56%) | 14 172 (50,84%) | ||
| Bošnjaci | 3 101 (12,06%) | 10 375 (29,13%)1 | 8 578 (24,83%)1 | 8 356 (26,42%)1 | 5 092 (18,27%)1 | ||
| Hrvati | 1 674 (6,509%) | 9 805 (27,53%) | 9 598 (27,79%) | 9 418 (29,78%) | 8 221 (29,49%) | ||
| Nisu se izjasnili | 170 (0,661%) | – | – | – | – | ||
| Romi | 168 (0,653%) | – | 38 (0,110%) | 3 (0,009%) | 72 (0,258%) | ||
| Nepoznato | 119 (0,463%) | – | – | – | – | ||
| Muslimani | 65 (0,253%) | – | – | – | – | ||
| Bosanci | 65 (0,253%) | – | – | – | – | ||
| Ostali | 52 (0,202%) | 1 048 (2,943%) | 476 (1,378%) | 138 (0,436%) | 81 (0,291%) | ||
| Jugoslaveni | 23 (0,089%) | 1 851 (5,198%) | 2 755 (7,976%) | 180 (0,569%) | 165 (0,592%) | ||
| Pravoslavci | 21 (0,082%) | – | – | – | – | ||
| Crnogorci | 17 (0,066%) | – | 37 (0,107%) | 32 (0,101%) | 30 (0,108%) | ||
| Slovenci | 8 (0,031%) | – | 6 (0,017%) | 4 (0,013%) | 22 (0,079%) | ||
| Ukrajinci | 5 (0,019%) | – | – | – | – | ||
| Makedonci | 3 (0,012%) | – | 7 (0,020%) | 10 (0,032%) | 18 (0,065%) | ||
| Albanci | 2 (0,008%) | – | 29 (0,084%) | 16 (0,051%) | 2 (0,007%) | ||
| Mađari | – | – | 5 (0,014%) | 8 (0,025%) | 3 (0,011%) | ||
Nacionalni sastav stanovništva – naseljeno mjesto Modriča
| Sastav stanovništva – naseljeno mjesto Modriča | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2013.[11] | 1991.[12] | 1981.[13] | 1971.[14] | 1961.[15] | |||
| Osoba | 9 419 (100,0%) | 10 454 (100,0%) | 9 630 (100,0%) | 7 324 (100,0%) | 5 032 (100,0%) | ||
| Srbi | 6 952 (73,81%) | 2 420 (23,15%) | 1 841 (19,12%) | 1 428 (19,50%) | 1 889 (37,54%) | ||
| Bošnjaci | 1 836 (19,49%) | 5 252 (50,24%)1 | 4 815 (50,00%)1 | 4 910 (67,04%)1 | 2 470 (49,09%)1 | ||
| Romi | 168 (1,784%) | – | 38 (0,395%) | 3 (0,041%) | – | ||
| Hrvati | 157 (1,667%) | 1 134 (10,85%) | 838 (8,702%) | 732 (9,995%) | 461 (9,161%) | ||
| Nisu se izjasnili | 104 (1,104%) | – | – | – | – | ||
| Muslimani | 55 (0,584%) | – | – | – | – | ||
| Bosanci | 50 (0,531%) | – | – | – | – | ||
| Ostali | 31 (0,329%) | 301 (2,879%) | 138 (1,433%) | 49 (0,669%) | 36 (0,715%) | ||
| Pravoslavci | 16 (0,170%) | – | – | – | – | ||
| Nepoznato | 15 (0,159%) | – | – | – | – | ||
| Crnogorci | 13 (0,138%) | – | 29 (0,301%) | 25 (0,341%) | 25 (0,497%) | ||
| Jugoslaveni | 11 (0,117%) | 1 347 (12,89%) | 1 904 (19,77%) | 154 (2,103%) | 118 (2,345%) | ||
| Slovenci | 6 (0,064%) | – | 4 (0,042%) | 3 (0,041%) | 13 (0,258%) | ||
| Makedonci | 2 (0,021%) | – | 3 (0,031%) | 4 (0,055%) | 16 (0,318%) | ||
| Ukrajinci | 2 (0,021%) | – | – | – | – | ||
| Albanci | 1 (0,011%) | – | 15 (0,156%) | 12 (0,164%) | 1 (0,020%) | ||
| Mađari | – | – | 5 (0,052%) | 4 (0,055%) | 3 (0,060%) | ||
Privreda
Rafinerija ulja Modriča je u pedeset godina svog postojanja izrasla u respektabilan privredni kolektiv, prepoznatljiv na cijelom prostoru jugoistočne Evrope. U izgradnji njenog imidža učestvovalo je nekoliko generacija vrsnih stručnjaka iz raznih oblasti, priznati evropski instituti i najpoznatiji svjetski proizvođači automobila, teretnih vozila i motora.
Njen osnivač, majstor Ilija Panić je, prije pedeset godina, u svojoj zanatskoj radnji "Budućnost", odredio viziju razvoja Rafinerije ulja Modriča koja se u potpunosti ostvarila. Proizvodi rafinerije su: motorna ulja iz porodica Optima i Maxima, kao i rashladna tečnost Permant.
Sport
Odbojkaški klub "Modriča"
Prva takmičenja u odbojci organizuju se u Modriči 1947, vezano za izgradnju željezničke pruge Šamac - Sarajevo. Prva odbojkaška sekcija je formirana pri Gimnastičkom klubu već 1949. i odbojka se igra rekreativno na ovim terenima. Prvo zvanično takmičenje u Modriči je organizovano 1954. godine za omladince i omladinke u Kupu Narodne Republike BiH.
OK "Modriča" je zvanično registrovan 8. marta 1967, i od tada počinje nagli uspon i razvoj odbojkaškog sporta, da bi muška ekipa postala šampion Jugoslavije 1979. i učesnik u Kupu šampiona, gdje osvaja 7. mjesto u Evropi. U narednom periodu klub se fokusira na rad s mladima, ali i dalje bilježi značajne rezultate,.
Ženska odbojka je krenula sa osnivanjem i 19. januara 1981. nastaje OK "Ferijalac". U sezoni 1991/92. ženski odbojkaški klub osvaja vicešampionsku titulu Prvenstva Jugoslavije.
Po izbijanju rata u BiH, 1993, obje ekipe su objedinjene u OK "Modriča-Optima". U takmičenjima Prvenstva i Kupa Republike Srpske osvojeni su svi mogući trofeji, kako u vrijeme ratnih dejstava, tako i u miru. Klub je u Prvenstvu RS za period od 1993. do 2003. osvajao 6 titula prvaka RS i osvajao 6 titula Kupa Republike Srpske.
O stručnom radu u Klubu su se brinuli treneri: Dragutin Martinović, Pero Božić, Mladen Maglov, Srpko Petrović, Uroš Ribarić, dr. Viktor Krevsel, te Radivoje i Đorđe Milošević sa pomoćnim trenerima. Za najveće uspjehe Kluba vezani su nastupi višestrukih reprezentativaca Jugoslavije: Pere Božića, Bore Jovića, Radivoja Miloševića, Marka Stanića, Velibora Ivanovića i Darija Đukića, kao i igrača kao što su Đorđe Milošević, Miloš Milošević, Ivo Martinović, Boro Živanović, Goran Popović, Kamenko Jelić, Dragan Božić i drugi.
Nogometni klub "Modriča"
Počeci bavljenja sportom u Modriči vezani su za fudbal i datiraju od 1921. Prvu fudbalsku loptu donio je iz Praga student Đoka Petrović. Fudbalski klub iz Modriče osnovan je 1922. Prvi fudbalski klub zvao se "Rogulj", ali je ubrzo promijenio ime u "Zora". U prvim godinama razvoja ovog sporta nisu postojala zvanična takmičenja - igrale su se samo prijateljske utakmice sa susjednim mjestima, a igrači su sami sebi nabavljali sportsku opremu. Prvu zvaničnu utakmicu "Zora" je odigrala sa svojim susjedima, fudbalerima "Bosanca" iz Bosanskog Šamca 1923, a rezultat je bio 2 : 2. Fudbalski klub "Zora" postojao je sve do 1927. kada su mu vlasti zabranile rad.
Ubrzo se formira drugi klub pod imenom "Olimpija", koji pod ovim imenom postoji sve do 1938, kada mijenja ime u fudbalski klub "Dobor". Po izbijanju Drugog svjetskog rata prestaju sve sportske aktivnosti, a tek po završetku rata, augusta 1945, formira se novi fudbalski klub pod imenom "Sloga". Klub je mijenjao ime u "Napredak" sve dok konačno nije dobio ime "Modriča".
Najveći uspjesi kluba u nekadašnjoj Jugoslaviji su bili u sezoni 1968/69. godine, kada osvaja prvo mjesto i naslov amaterskog prvaka Bosne i Hercegovine, a drugo mjesto na takmičenju za amaterskog prvaka Jugoslavije.
Dres fudbalskog kluba iz Modriče pored ostalih nosili su i: Nikola Nikić, Goran Peleš, Slavko Cvijić, Dragan Voćkić, Rade Radulović, Slavko Mamuzić, Mustafa Ćoralić, i Mario Stanić.
U sezoni 2003/2004. klub učestvuje u Premijer ligi Bosne i Hrcegovine, a 26. maja 2004. Modriča Maxima osvaja Kup Bosne i Hercegovine i time postižu najveći uspjeh u historiji ovoga kluba.
U prvom krugu pretkvalifikacija Modriča Maxima je izvukla klub "Santa Coloma" iz Andore. Prva utakmica se odigrala u Andori i rezultat je bio: FC "Santa Coloma" : FK "Modriča Maxima" - 0:1, a uzvrat je odigran u Ugljeviku na stadionu FK "Rudar" i rezultatom FK "Modriča Maxima" : FC "Santa Coloma" 3:0, Modriča je prošla u sljedeći krug. Dana 12. augusta 2004. u Sofiji je odigrana utakmica između FC "Levski" : FK "Modriča Maxima" - 5 : 0, a uzvrat u Ugljeviku su nogometaši Modriče izgubili sa ubjedljivih 3:0. Time je okončano takmičenje FK "Modriča Maxima" u Evropi.
Auto-moto klub "Modriča"
Klub je osnovan sredinom 80-ih godina prošlog vijeka. Do početka ratnih dejstava u Bosni i Hercegovini ovaj klub je organizovao tri okupljanja zaljubljenika u motore i moto sport, koji su ostali upamćeni po dobroj posjećenosti, druženju i muzici.
Godine 2004, na inicijativu velikog broja motorista iz Modriče i okoline, ponovo je zaživio ovaj vid okupljanja i druženja omladine. Dobar dio članova sada spada u klasu veterana.
Godine 2005. klub je zvanično registrovan.
Poznate ličnosti
- Josip Burušić, psiholog i univerzitetski profesor
- Velibor Čolić, književnik
- Anto Domazet, ekonomista
- Milan Jelić, političar i univerzitetski profesor
- Avdo Karabegović Hasanbegov, pjesnik.
- Avdo Karabegović Halidbegov, pjesnik.
- Kristian Kreković, slikar
- Nikola Nikić, nogometaš
- Željko Pavić, filozofski pisac
- Kemal Širbegović, slikar
- Nada Topčagić, pjevačica narodne muzike
- Asim Sarvan, pjevač rock grupe "S vremena na vreme"
- Predrag Milanov, pozorišni i filmski glumac
- Mladen Šerić, slikar i stomatolog
- Dževad Zečić, matematičar i univerzitetski profesor
Reference
- ^ "Modriča". izbori.ba. Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovine. Pristupljeno 6. 12. 2020.
- ^ "Sistematski spisak općina i naseljenih mjesta u Bosni i Hercegovini" (PDF). fzs.ba. Arhivirano s originala (PDF), 5. 3. 2016. Pristupljeno 24. 11. 2015.
- ^ a b c d e f g h i j "Welcome to Modrica". Invest in Modrica. Opština Modriča. Pristupljeno 12. 3. 2026.
- ^ L. Thallóczy: Studien zur Geschichte Bosniens und Serbiens im Mitelalter 290., strane 13—14.
- ^ "Modriča". Opština Modriča. Pristupljeno 12. 3. 2026.
- ^ a b c d e "Bosanska Posavina u Domovinskom ratu". Repozitorij Hrvatskog katoličkog sveučilišta. Pristupljeno 12. 3. 2026.[mrtav link]
- ^ "Nineteenth Anniversary of "Corridor of Life" Breakthrough". Government of Republika Srpska. Pristupljeno 12. 3. 2026.
- ^ a b "Prosecutor v. Ratko Mladić, Judgement, Volume I" (PDF). International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia. 22. 11. 2017. Pristupljeno 12. 3. 2026.
- ^ "Human Rights Report March 1999". Office of the High Representative. 15. 3. 1999. Pristupljeno 12. 3. 2026.
- ^ "Spisak nacionalnih spomenika po mjestima (općina Modriča)". Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika. Arhivirano s originala, 6. 12. 2024. Pristupljeno 12. 1. 2016.
- ^ a b "Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik". popis.gov.ba. Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine. Arhivirano s originala, 7. 4. 2021. Pristupljeno 7. 4. 2021.
- ^ a b "Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. (str. 76)" (PDF). fzs.ba. Pristupljeno 26. 1. 2016.
- ^ a b "Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981" (PDF). stat.gov.rs. Pristupljeno 26. 1. 2016.
- ^ a b "Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971" (PDF). stat.gov.rs. Pristupljeno 26. 1. 2016.
- ^ a b "Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961" (PDF). stat.gov.rs. Pristupljeno 15. 4. 2016.
Vanjski linkovi
.svg){kind=small}
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.