Proton

Kvant sannarı
Proton
Protonnıñ kvarktan tözeleşe
Bilge	$p,\quad p^{+}$
Massa	938,272046(21) MeV 1,672621777(74)×10⁻²⁷ kg 1,007 276 466 812 a.e.m.
Antikisäkçek	antiproton $({\bar {p}})\!$
Törkemnär	fermion, adron, barion, N-barion, nuklon
Elektr qorğısı	+1
Spin	1/2
İzotopik spin	1/2
Barion sanı	1
Säyerlek	0
Soqlandıru	0
Başqa üzlekläre
Tormış waqıtı	> 2,9×10²⁹ yıl
Tarqalış	yuq
Kvark tözeleşe	uud
Үрнәк: Карау • Бәхәс • Үзгәртү

Proton (bor. grekçä πρῶτος - berençe) - elementar kisäkçek. Barion törkemenä qarıy, 1/2 spinlı, elektr qorğısı +1 elementar elektr qorğısına tigez.

Elementar kisäkçeklär fizikasında proton: +1/2 izospinlı nuklon (atom-töş fizikasında -1/2).

Ğadi modeldä proton öç kvarktan tora: ike u-kvark häm d-kvark (valent kvarklar dip atala), läkin çınnan da proton küp gluonnardan häm kvark-antikvarklardan tora, täcribälär buyınça impulsnıñ tik 40%ı valent kvarklar (uud), 50% gluonnar häm 10% kvark-antikvarklar (uūdđss) tarata, böten kvark-antikvarklar häm gluonnar proton eçendä bik yuğarı tizlek (yaqtılıq tizlegenä yaqın) belän xäräkät itä, bäreleşä, kilep häm yuqqa çığalar. Konfaynment küreneşe buyınça kvarklar protonnan çığa almıylar.

Tormış waqıtı - > 2,9×10²⁹ yıl, çınında stabil, pozitron-pionğa tarqalışı öçen - 1,6·×10³³ yıl.

Protonnar termotöş reaktsiälärendä qatnaşalar, yoldızlar energiäsen buldıralar.

PP-töre reaktsiäläre - Qoyaş energiäseneñ çığanağı.

Sutuar atom töşe ber protonnan tora.

Ximiädä proton H⁺, astrofizikada HII bulıp bilgelänä.

Protonnar häm neytronnar atom töşlären tözilär.

Ximik elemenlarnıñ periodik cädwälendä tärtip nomerı töşneñ protonnar sanına tigez.

Sıltamalar

Физикада кисәкчекләр

Фундаменталь
кисәкчекләр

Фермионнар

Кварклар	u • d • s • c • b • t
Лептоннар	e⁻ • e⁺ • μ⁻ • μ⁺ • τ⁻ • τ⁺ • Нейтрино (ν_e • ν_e • ν_μ • ν_μ • ν_τ • ν_τ)

Бозоннар

Калибрлау бозоннары (γ • g • W^± • Z⁰) • Һиггс бозоннары (H⁰)

Һипотетик

Суперпартнёрлар

Гейҗино	Глюино • Вино • Бино • Зино • Фотино • Гравитино
Сфермионлар	Скварклар • Слептоннар
Башкалар	Һиггсино • Нейтралино • Чарҗино • Аксино • Саксион • LSP • NLSP

Башкалар

G • A⁰ • Дилатон • J • X • Y • W’ • Z’ • Стериль нейтрино • Өрекләр • Соран • Лептокварк • Преон • Техникварклар • Партон • Геон (Кугельблиц) • Магнит монополь • Планк кисәкчәсе • Максимон (планкеон) • Минимон • Фридмон

Җыелма
кисәкчәләр

Һадроннар

Барионнар (Һиперонлар) / Пентакварклар	Нуклоннар (p • p • n • n) • Δ • Λ • Σ • Ξ • Ω
Мезоннар (Кварконийлар) / Тетракварклар	π • η • η′ • ρ • ω • φ • J/ψ • ϒ • θ • K • B • D • T

Фундаменталь
я/якисә җыелма
кисәкчәләрнең кушылмалары

Гади

Атом төшләре (Дейтрон • Тритон • Һелион • α) • Атомнар • Ионнар (Катионнар • Анионнар) • Молекулалар

Гади булмаган

Һипертөшләр физикасында: Λ‑һипертөшләр (Һиперводород • Һипертритон) • Σ‑һипертөшләр • Экзотик атомнар: Мезоатомнар • Мюон (Мюон водород) • Һадрон • Пион • Каон • Антипротон • Σ-һиперон • Лептон атомнар (Позитроний • Мюоний) • Протоний • Пионий • Мезомолекула • Дипозитроний

Һипотетик

Экзотик һадроннар	Экзотик барионнар (Дибарион) • Экзотик мезоннар (Глюоний • X(4140) • Zc(3900))
Башкалар	Мезон молекула • Реҗеон (Померон • Оддерон)

Башка
классификацияләр

Яктылык тизлеге белән чагыштырганда тизлегенә карап	Тардионнар (брадионнар) • Люксоннар • Һипотетик: Тахионнар • Үтә тиз брадионнар
Антикисәкчәләр булуына карап	Дирак фермионнары • Майорана фермионннары
радиоактив таркалыштан соң барлыкка килүче	α • β • γ • δ • ε

Квазикисәкчәләр

Элементар	Магнон • Фонон • Ротон • Плазмон • Примесон • Электрон • Тишек • Орбитон • Флуктуон (Фазон) • Холон һәм спинон • Квазимонополь
Тәркиби	Дроплетон • Трион • Поляритон • Полярон • Биротон • Купер пары • Экситон (Ванье — Мотта экситоны (Френкель экситоны)) • Биэкситон • Солитон (ФК-солитон • Плазмадагы солитоннар (Ион-тавыш • Магнит-тавыш • Ленгмюр) • Давыдов солитоны)
Классификацияләр	Фермионнар • Бозоннар • Энионнар • Һипотетик: Плектоннар

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.