SpaceX

SpaceX
Тып aerospace manufacturer[d], launch service provider[d], бізнес і публічная кампанія
Лістынг на біржы NASDAQ[1]
Заснаванне 14 сакавіка 2002[2]
Заснавальнікі Ілан Маск
Краіна
Адрас
Галіна space industry[d][5]
Прадукцыя autonomous spaceport drone ship[d], SpaceX Draco[d], Dragon[d], Falcon[d], Kestrel[d], Merlin[d], Octagrabber[d][6], Raptor[d], Starhopper[d] і SuperDraco[d]
Уласны капітал
  • ▼2,57 млрд $ (31 снежня 2025)[5]
Абарот
  • ▲18,7 млрд $ (2025)[5]
Аперацыйны прыбытак
  • ▼−2,59 млрд $ (2025)[5]
Чысты прыбытак
  • ▼−4,94 млрд $ (2025)[5]
Актывы
  • ▲92,1 млрд $ (31 снежня 2025)[5]
Колькасць супрацоўнікаў
  • ▲22 000 чал. (31 сакавіка 2026)[5]
Даччыныя кампаніі X Corp.[d][5] і xAI[d][5]
Сайт spacex.com (англ.)

Space Exploration Technologies Corporation (SpaceX) — амерыканская кампанія, якая займаецца вытворчасцю касмічнай тэхнікі, тэлекамунікацыйным бізнесам і стварэннем праграм са штучным інтэлектам. Штаб-кватэра кампаніі знаходзіцца ў горадзе Старбэйз (Тэхас, ЗША).

Заснавана ў 2002 годзе ранейшым уладальнікам PayPal і CEO Tesla Motors Іланам Маскам з мэтай скараціць выдаткі на палёты ў космас, адкрываючы шлях да каланізацыі Марса. Кампанія распрацавала ракеты-носьбіты Falcon 1 і Falcon 9, з самага пачатку маючы на ​​мэце зрабіць іх шматразовымі, і касмічны карабель Dragon (выводзіцца на арбіту Falcon 9), прызначаны для папаўнення запасаў на Міжнароднай касмічнай станцыі. З 2015 года ўдзельнічае таксама ў рэалізацыі праекта вакуумнага цягніка Hyperloop. У 2020 годзе SpaceX пачала выкарыстоўваць свае караблі Dragon 2 для пілатуемых місій NASA.

З мэтай кантролю над якасцю і коштам, распрацоўка, вытворчасць і тэставанне большасці кампанентаў прадукцыі праводзіцца з апорай на ўнутраныя рэсурсы, уключаючы ракетныя рухавікі Merlin, Kestrel, Draco і SuperDraco, якія выкарыстоўваюцца на ракетах-носьбітах Falcon і карабле Dragon. Гэта дазваляе SpaceX прапаноўваць самыя нізкія цэны на рынку, а таксама прыкметна зніжае час вытворчасці.

У 2019 годзе SpaceX пачала запускаць спадарожнікі Starlink для стварэння якаснага спадарожнікавага інтэрнет-сэрвіса. У 2025 годзе бізнес Starlink стаў найбольш прыбытковай часткай SpaceX, яго гадавы даход склаў 11,4 мільярда долараў, а аперацыйны прыбытак — 4,4 мільярда долараў. У 2026 годзе SpaceX набыла іншую кампанію Ілана Маска xAI.

Пачатковае публічнае размяшчэнне акцый (IPO) SpaceX 12 чэрвеня 2026 года прыцягнула 86 мільярдаў долараў, стала найбуйнейшым IPO ў гісторыі і зрабіла Маска першым трыльянерам у свеце.[7][8]

Гісторыя

Заснаванне кампаніі

Пасля сыходу з PayPal Ілан Маск зацікавіўся даследаваннямі космасу. Ён пачаў наведваць касмічныя канферэнцыі і фінансаваць прыватныя касмічныя праекты. У 2001 годзе ён пазнаёміўся з заснавальнікам марсіянскай супольнасці Робертам Зубрыным, вылучыў 100 000 долараў для яго кампаніі і увайшоў у яе Савет дырэктараў. Маск выступіў з прамовай на іх чацвёртым з’ездзе, дзе распавёў пра праект па стварэнні цяпліцы і вырошчванні раслін на Марсе Mars Oasis (з англ. — «Марсіянскі аазіс»).

Пазней журналіст Эшлі Вэнс пісаў у кнізе «Ілан Маск: Tesla, SpaceX і пошукі фантастычнай будучыні», што першапачаткова Ілан Маск планаваў купіць гатовую ракету, каб адправіць на ёй расліны на Марс. У кнізе паведамляецца, што ў кастрычніку 2001 і лютым 2002 года Маск ездзіў у Маскву, каб купіць ракету Дняпро. Але прапанаваны кошт ракеты здаваўся Маску празмерна вялікім.[9] У выніку ён вырашыў стварыць уласную ракету.

У чэрвені 2002 года Маск заснаваў кампанію Space X. Ён заявіў, што адной з мэтаў SpaceX з’яўляецца павышэнне надзейнасці і зніжэння кошту як пілатуемых, так і беспілотных касмічных перавозак, у канчатковым выніку ў 10 разоў. Першапачаткова штаб-кватэра SpaceX размяшчалася на складзе ў Эль-Сегунда (Каліфорнія, ЗША). Да лістапада 2005 года ў кампаніі працавала 160 чалавек.

Falcon 1 і першыя арбітальныя запускі

Пяты запуск ракеты Falcon 1

Space X стварылі сваю першую арбітальную ракету-носьбіт Falcon 1 на ўласныя сродкі. Falcon 1 была аднаразовай двухступеньчатай ракетай-носьбітам з малой грузападымальнасцю. Кошт распрацоўкі Falcon 1 склаў прыблізна 90 — 100 мільёнаў долараў. Ракета была названая ў гонар касмічнага карабля «Тысячагадовы сокал» з «Зорных войнаў». Для яе Space X распрацавала асобныя жыдкапаліўныя ракетныя рухавікі Merlin 1A і Kestrel.

У 2004 годзе SpaceX падала пратэст супраць НАСА ў Падліковую палату ЗША праз кантракт з адзіным падрадчыкам Kistler Aerospace.

24 сакавіка 2006 года адбыўся першы для кампаніі запуск ракеты-носьбіта Falcon 1, які завяршыўся аварыяй.

Асноўныя дасягненні

Да самых прыкметных дасягненняў SpaceX адносяцца:

  • Ракета-носьбіт з вадкаснымі рухавікамі (Falcon 1), якая 28 верасня 2008 года вывела карысную нагрузку на калязямную арбіту.[10][11]
  • Касмічны карабель (Dragon), паспяхова запушчаны, выведзены на арбіту і вернуты на Зямлю 8 снежня 2010 года[12]; першы прыватны карабель, прыстыкаваны да МКС — 25 мая 2012 года.[13]
  • Запуск спадарожніка (SES-8) на геастацыянарную арбіту — 3 снежня 2013.[14]
  • Першая ў гісторыі[15] пасадка першай ступені на Зямлю пасля арбітальнага запуска ракеты-носьбіта Falcon 9 — 22 снежня 2015 года.[16][17][18][19]
  • Першая паспяховая пасадка першай ступені ракеты-носьбіта Falcon 9 на марскую платформу Autonomous Spaceport Drone Ship — 8 красавіка 2016 года.[20]
  • Кампанія SpaceX у супрацоўніцтве з NASA адправіла на МКС двух амерыканскіх астранаўтаў на караблі Crew Dragon. Упершыню на МКС людзі адправіліся на транспарце прыватнай кампаніі — 30 мая 2020[21].

Зноскі

  1. ↑ Mitchell A., Hays K. Elon Musk becomes world's first trillionaire as SpaceX soars in stock market debut — 2026. Праверана 13 чэрвеня 2026.
  2. ↑ https://www.spacex.com/about
  3. ↑ Global Research Identifier Database — 2015. Праверана 13 мая 2020.
    <a href="https://dokumen123.com/be/https://wikidata.org/wiki/Track:Q27768150"></a>
  4. ↑ https://www.lobbyfacts.eu/datacard/space-exploration-technologies-corp?rid=892739146790-61
  5. ↑ а б в г д е ё ж з prospectus
    <a href="https://dokumen123.com/be/https://wikidata.org/wiki/Track:Q669584"></a>
  6. ↑ https://spacexfleet.com/Octagrabber Праверана 5 кастрычніка 2021.
  7. ↑ Durot, Matt. SpaceX's IPO Just Made Elon Musk The World's First Trillionaire. Forbes (12 чэрвеня 2026). Архівавана з першакрыніцы June 12, 2026.
  8. ↑ Siddiqui, Faiz; Ovide, Shira (June 12, 2026). Elon Musk becomes the first trillionaire after SpaceX surges out of the gate. The Washington Post. ISSN 0190-8286. Архівавана з арыгінала June 12, 2026.
  9. ↑ Как Илон Маск пытался купить ракеты у России и в итоге создал SpaceX (руск.). РБК Тренды. Праверана 13 чэрвеня 2026.
  10. ↑ Falcon 1 Flight 4 Mission Summary In Pictures (англ.). spacex.com. Архівавана з першакрыніцы 19 ліпеня 2009.
  11. ↑ Sweet success at last for Falcon 1 rocket (англ.). spaceflightnow.com (28 верасня 2008).
  12. ↑ Musk 'optimistic' next Dragon flight will visit space station (англ.). spaceflightnow.com (9 снежня 2010).
  13. ↑ Kremer, Ken (2012 -05-25). Dragon Grappled and Berthed for History Making Docking at Station. universetoday.com(англ.). {{cite news}}: Праверце значэнне даты ў: |date= (даведка)
  14. ↑ SES-8 Launch Updates (англ.)(недаступная спасылка). spaceflight101.net. Архівавана з першакрыніцы 4 сакавіка 2016.
  15. ↑ Falcon 9 увайшоў у гісторыю за гадзіну, kommersant.ru, 22 снежня 2015 г.
  16. ↑ A Day to Remember - SpaceX Falcon 9 achieves first Booster Return to Onshore Landing (англ.)(недаступная спасылка). spaceflight101.com (22 снежня 2015). Архівавана з першакрыніцы 22 снежня 2015.
  17. ↑ The Falcon 9 first stage landing is confirmed. Second stage continuing nominally(англ.). 2015/12/22. {{cite news}}: |first= не мае |last= (даведка); Невядомы параметр |Work= ігнараваны (прапануецца |work=) (даведка); Праверце значэнне даты ў: |date= (даведка)
  18. ↑ Musk, Elon (2015/12/22). Falcon 9 standing on LZ-1 at Cape Canaveral. twitter.com(англ.). {{cite news}}: Праверце значэнне даты ў: |date= (даведка)
  19. ↑ Шматразовая ступень Falcon 9 упершыню ў гісторыі паспяхова вярнулася на Зямлю. Сайт навін «Лента.Ру». 22 снежня 2015. Праверана 2015-12-25.
  20. ↑ SpaceX. The 1st stage of the Falcon 9 just landed on our Of Course I Still Love You droneship. Dragon in good orbit (англ.). twitter.com (8 красавіка 2016).
  21. ↑ nashaniva.by

Спасылкі

Афіцыйны сайт SpaceX

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.