Еллар
2015 · 2016 · 2017 · 2018 — 2019 — 2020 · 2021 · 2022 · 2023
Унъеллык
1990-еллар · 2000-еллар — 2010-еллар — 2020-еллар · 2030-еллар
Гасырлар
XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр

3 меңьеллык

XIX гасыр — XX гасыр — XXI гасыр — XXII гасыр — XXIII гасыр

1990-еллар 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000-еллар 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010-еллар 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020-еллар 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030-еллар 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040-еллар 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050-еллар 2050 2051 2052 2053 2054 2055 2056 2057 2058 2059 2060-еллар 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 2068 2069 2070-еллар 2070 2071 2072 2073 2074 2075 2076 2077 2078 2079 2080-еллар 2080 2081 2082 2083 2084 2085 2086 2087 2088 2089 2090-еллар 2090 2091 2092 2093 2094 2095 2096 2097 2098 2099 2100-еллар 2100 2101 2102 2103 2104 2105 2106 2107 2108 2109

Хронологик таблица

2019 (ике мең унтугызынчы) ел — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 2019 елы, III меңьеллыкның 19 елы, XXI гасырның 19 елы, XXI гасырның 2 унъеллыгының 9 елы, 2010 елларның 10 елы. 2019 елдан бирле 7 ел үтте.

• Берләшкән милләтләр оешмасы игълан иткән Халыкара асаба халыклар телләре елы^[1][2]
• Россиядә театр елы^[3].

• 1 гыйнвар
  • АКШ-ның ЮНЕСКО-дан чыгу турындагы карары үз көченә кергән.
  • NASA-ның New Horizons космик аппараты 2014 MU69 (Ультима Туле) объекты яныннан узып китте.
• 3 гыйнвар — кешелек тарихында беренче тапкыр Кытайның «Чанъэ-4» пилотсыз станциясе айның икенче ягында йомшак утырган^[4].
• 5 гыйнвар — 1 февраль — Берләшкән Гарәп Әмирлекләрендә футбол буенча 17-нче Азия Кубогы уза. Катар җыелма төркеме җиңде.
• 6 гыйнвар — Константинополь Патриархиясе Украина Православ чиркәвен аутокефаль (РПЧ белән тигез хокуклы) чиркәү итеп таныган.

• 1 февраль — Мәскәүдә Бердәм Россия офисына һөҗүм итүдә гаепләнгән МДУ аспиранты Азат Мифтахов тоткарланган.
• 24 февраль — Молдавиядә парламент сайлаулары^[5].

• 2—12 март — Красноярскида (Россия) XXIX кышкы Универсиада узды^[6].
• 3 март — Эстониядә парламент сайлаулары^[7].
• 19 март — Казагыстан белән 30 елдан артык падишаһлык иткән Нурсолтан Назарбаев вазифасыннан киткән.
• 22 март — Алинә Заһитова фигуралы шуу буенча дөнья чемпионатында (Сайтама, Япония) ялгыз шууда җиңү яулый.
• 27 март — Ford ширкәте Россиядә җиңел автолар чыгаруны туктату турында белдерә, шул сәбәпле Чаллыдагы автозавод һәм Алабугадагы двигательләр заводы ябыла.^[8]
• 31 март — Украинада президент сайлауларының беренче туры.

• 15 апрель — Парижда Нотр-Дам-де-Пари гыйбадәтханәсенә ут каба.
• 16 апрель — Русия Д.Думасы Рунетның «имин һәм тотрыклы эшләвен тәэмин итү турында» канун өлгесен кабул итте.^[9]
• 18 апрель — Уфада Габдулла Тукайга тарихта беренче һәйкәл корыла.
• 30 апрель
  • Япония императоры Акиһито план рәвешендә тәхетеннән баш тарта^[10].
  • Беларусь Дружба нефтьүткәргече буенча Россиядән Европага экспортка барган нефтьне, пычрак һәм эшкә яраксыз булу сәбәпле үткәрүне туктаткан.

• 1 май — Петербургта Хезмәт бәйрәме көненә багышланган йөрешне полиция көч белән тарата, 70 кеше тоткарлана. Дәрвишләр бистәсендә шәһәр хакимиятенә каршы митинг уза.^[11]
• 3—19 май — Братиславада һәм Кошицада (Словакия) алкалы хоккей буенча дөнья чемпионаты узачак^[12].
• 14—18 май — Исраил (Тел-Әвив) Eurovision-2019 кабул итәчәк.
• 31 май — Казан Халыкара аэропортына Габдулла Тукай исеме бирелә.

• 1 июнь — Казанның Шәриф Камал музее нигезендә Татар әдәбияты музее эшли башлый.
• 3 июнь — Татарстан тулысынча санлы телевидениегә күчә.^[13]
• 4 июнь — Ураза бәйрәме.
• 7—9 июнь — WWDC Калифорниядә.
• 19 июнь — татарларның «Фәйзрахманчылар» дини җәмгыятенең биш җитәкчесе экстремистлыкта гаепләнеп, җәмгысе 28,5 елга ирекләреннән мәхрүм ителгән.^[14]
• 21 июнь — Путин Россиядән Грузиягә туристларны җибәрмәскә кушкан һәм авиаочышларны тыйган.^[15]

• 2 июль
  • Тулы кояш тотылуы булды, ул Тын океанның көньяк-көнчыгыш өлешендә, Чилида һәм Аргентинада иң яхшы күренде^[16].
  • Россиянең яшерен максатлар үтәүче махсус су асты көймәсендә янгын чыгып, 14 кешедән торган экипаж тончыгып үлә.
  • Иркутск өлкәсендә су басу нәтиҗәсендә 14 кеше һәлак була.
• 14 июль — Башкортстанның Архангел районында Чаллы туристлары утырган автобус юл бәла-казасына тарый. 6 кеше һәлак була.^[17]
• 16 июль — Башкортстан Республикасы Башлыгы вазифасын вакытлыча үтәүче Радий Хәбиров 2021 елда Нефтекамада татар полилингваль мәктәпнең ачылуын вәгъдә иткән.

• 8 август
  • Мәскәүдә гадел сайлаулар таләп иткән урам җыенына 50 меңләп кеше чыкты.^[18]
  • Северодвинск диңгез ракета полигонында сынаулар үткәргәндә шартлау чыгып, 5 Росатом хезмәткәре һәлак була.^[19].
• 11 август — Корбан бәйрәме.
• 24 август — Арчада районара чүп полигонын ясауга каршы урам җыены узды.
• 31 август — Аргентина дәүләт бурычы буенча дефолт игълан ителде.

• 2 сентябрь — ТР мәдәният министрлыгы Тинчурин театры баш режиссеры Рәшит Заһидуллинны эшеннән алган.^[20]
• 8 сентябрь — Россиядә бердәм тавыш бирү көне. Татарстанда парламент, Башкортстанда башлык сайлау көне.
• 10 сентябрь — Ижауда удмурт галиме Альберт Разин Россиядә милли телләрне бетерү сәясәтенә каршылык йөзеннән үз-үзенә ут төртеп үлә.
• 27 сентябрь — Китап радиосы Казанда 98,6 MHz ешлыгында эфирга чыгу хокукын алган.^[21]
• 29 сентябрь — Австриядә вакытыннан алда парламент сайлаулары.

• 1 октябрь — Гыйракта массакүләм протестлар башланды.
• 14 октябрь — Россиядә аналог телевидениесе тулысынча сүндерелде һәм халкы тоташы белән Мәскәү-Петербург каналларыннан гына торган санлы телевидение триплексларына күчерелде^[22].
• 19 октябрь — Краснояр краенда буа (дамба) ерылу аркасында 15 кеше һәлак була.^[23]
• 19 октябрь — Россия Федерациясе буенча һәм 22 чит илдә Татарча диктант үткәрелгән. Язу урыннары — 1410, катнашучылар саны — 85 мең артык.^[24][25]
• 25 октябрь — Байкал арты краенда рядовой Рамил Шәмсетдинов үзен җәзалаган офицерны һәм җиде түбән чин хәрбиен атып үтерә, өчесен яралый.
• 28 октябрь — Башкортстан җитәкчелеге рәсми иҗтимагый оешмалары аша Башкортстанда Татарча диктант уздырылуга ризасызлык белдереп, Татарстан җитәкчелегенә язма дәгъва белдерә.^[26]

• 5 ноябрь — Кырым күпереннән тимер юл хәрәкәте ачыла.
• 5 ноябрь — РФ Президенты В. В. Путин Википедияне «ышанычлырак мәгълүмат чыганагы» — Зур Россия белешмәлеге (рус. Большая российская энциклопедия) белән алмаштырырга тәкъдим итте^[27][28].
• 23 ноябрь — Бугенвильнең Папуа — Яңа Гвинеядан бәйсезлеге турында референдум булачак

• Хаябуса-2 зонды 1999 JU3 астероидыннан Җиргә кайтырга кузгала^[29].
• 9 декабрь — Бөтендөнья допингка каршы агентлыгы (WADA) Россияне 4 елга Олимпия уеннарыннан һәм барлык дөнья чемпионатларыннан читләштергән.
• 10 декабрь — Башкортстанның башлыгы Радий Хәбиров Ишембай районындагы Куштау уникаль табигать һәйкәленең сода ясау өчен эшкәртеләчәген белдерә.^[30]
• 16 декабрь — Казан янындагы Усаклык бистәсендә Чүп яндыру заводын төзүгә каршы активистларның чатыр лагере полиция һәм «милли гвардия» көче белән туздырылган, активистлар тоткарланган.

Төп мәкалә: 2019 елда вафатлар исемлеге

• 4 гыйнвар — Мөсәгыйть Хәбибуллин (91), Татарстанның халык язучысы, Тукай бүләге иясе.
• 12 гыйнвар — Габбәс Мөхәммәтшин (83), министр урынбасары, ТАССР атказанган төзүчесе.
• 14 гыйнвар — Гомәр Мәрдәнов (88), актер, режиссер, Әтнә театрына нигез салучы.
• 13 гыйнвар — Басыйр Рафиков (97), татар шагыйре (Магнитогорски).
• 16 гыйнвар — Илһам Шакиров (83), бөек татар җырчысы.

• 16 февраль — Венера Ихсанова (85), журналист, ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1974).
• 17 февраль — Заһир Вәлитов (78), Гафури театры артисты, РФ, БР халык артисты, С. Юлаев премиясе.
• 25 февраль — Җәүдәт Дәрзаман (73), шагыйрь, журналист^[31].

• 14 март — Илгиз Кәримов (77), журналист, публицист, тәрҗемәче.

• 6 апрель — Рифгать Әбдиев (92), уйлап табучы, кибернетик, фән докторы, профессор.
• 8 апрель — Василий Лихачев (67), дәүләт эшлеклесе, юрист, Татарстан Дәүләт шурасы рәисе, ТР вице-президенты, Россиянең Европа берлегендә даими вәкиле.
• 18 апрель — Айрат Ибраһимов (83), татар җәмәгать эшлеклесе, журналист, публицист (Сембер).
• 24 апрель — Дөрия Рамазанова, татар телчесе, фәннәр докторы, профессор.

• 9 май — Сергей Доренко (59), Россия журналисты, теле- һәм радиотапшырулар алып баручы, комментатор, продюсер^[32].

• 26 июнь — Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин (72), БР мөфтие^[33].
• 30 июнь — Әмир Камалиев (59), драматург, актер^[34].

• 9 июль — Рип Торн (88), америка актеры, «Эмми» премиясе лауреаты (1996)^[35].

• 17 август — Илмир Имаев (68), блогер, хокук яклаучы, сәяси тоткын.

• 10 сентябрь — Альберт Разин (79), удмурт галиме, җәмәгать эшлеклесе.^[36]
• 14 сентябрь — Муса Сираҗи (80), шагыйрь^[37].
• 27 сентябрь — Әзһәр Хөсәенов (78), татар театрларында җитәкче, Сара Садыйкова фонды директоры.

• 9 октябрь — Җәүдәт Миңнуллин (64), татар тарихчысы, Казан университеты фәнни китапханәсенең элекке мөдире.
• 11 октябрь — Алексей Леонов (85), совет космонавты, ССРБ-ның очучы-космонавты (1965), ике тапкыр Советлар Союзы Герое (1965, 1975)^[38].
• 12 октябрь — Рада Нигъмәтуллина (88), сынчы^[39].

• 7 ноябрь — Талха Гыйниятуллин (94), БР халык язучысы^[40].
• 29 ноябрь — Рафаэль Сәхәбиев (68), татар опера җырчысы.

• 3 декабрь — Исламия Мәхмүтова (76), РСФСР-ның атказанган, Татарстанның халык артисты.
• 10 декабрь — Юрий Лужков (83), Россия сәяси эшлеклесе, 18 ел дәвамында (1992—2010) Мәскәү хакиме (мэр) булып эшләгән.
• 21 декабрь — Маузир Гыйниятуллин (57), Чаллы татар милли хәрәкәте вәкиле.

• Надир Әлмиев
• Радик Бариев, Искәндәр Хәйруллин, Люция Хәмитова
• Тәлгать Галиуллин

• Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты Абий Әхмәт Али, Хәбәшстан премьер-министры.