Adamorobe Sign Language

sign language, asụsụ, modern language

Mba/obodo	Ghana
Ụmụ amaala ka	Eastern Region
Ọkwa asụsụ Ethnologue	6a Vigorous

 

 From Wikidata

Asụsụ Ogbi Adamorobe ma ọ bụ AdaSL bụ akara ogbi obodo eji eme ihe na Adamorobe, obodo Akan dị n'ebe ọmụmụ Ghana.  Ihe dị ka mmadụ 30 ntĩ chiri na 1370 na-anụ ihe na-eji ya eme ihe (2003).^[1]

Obodo Adamorobe bụ nke a ma ama maka oke oke oke nke ntĩ chiri nketa (genetic recessive autosome).  Ka ọ na-erule n'afọ 2012, ihe dị ka 1.1% nke ndị bi na ya bụ ndị ntì chiri, mana n'ahụ ahụ dị elu dị ka 11% na 1961 tupu onye isi obodo ahụ iwu na-amachibido ntĩ chiri ịlụ ndị ntì chiri ndị ọzọ.[1]  A na-etinye ntị chiri n'ime obodo.

N'okpuru ọchịchị ndị a, AdaSL emeela ka ọ ahia ndị ogbi, nke nwera onwe ya kpamkpam site na ndị ọrụ ogbe Ghana (nke ọbụ abụ aka America).  AdaSL bụ ndị ogbi a na-ekerịta nke dị iche na egwuregwu ndị ogbe obodo dị ka nọmba ndị ogwe aka Ghana n'ihi na ọtụtụ ndị na-asự ndị na-asự ndị oghe ihe abụ ndị ogbe.  Asụsụ ndị ogbi nke mba na- Poly-maka maka mbipụta nke ndị ntì chiri dị ka ndị na-aga ụlọ akwụkwọ maka ndị ntĩ chiri.  ụgwọ a dị mkpa nke ndị ogbi na- agbanwe ụzọ a na-elekọta ya, akwado ya, ma kesaa ya.  Ihe atụ ihe mere eme nke obodo ndị na-eme ihe ngosi bụ Martha's Vineyard (Martha's Vine yard Sign Language). ^[2]

AdaSL na ụfọdụ ndị ọzọ dị na mpaghara ahụ na-ekerịta ihe ngosi ama na-abụ prosodic, dị ka ndị ogbi Bura, mana a tụwo aro na ihe ndị a yiri ahụ bụ n'ihi mgbanwe na-emekọ ihe kama ike ndụ ihe nketa.  AdaSL nwere ikike ndị na-eme ka ọ dị iche na ndịiche na ndị ogbi nke nnukwu obodo ndị ogbi a na-eji ruo ugbu a, akara akara ụdị nhazi nke na- ezore ma ọ bụ ọnọdụ (mgbe ụfọdụ a na-akpọ "ndị Nazi").  Kama nke ahụ, AdaSL na-eji ọtụtụ ụdị ngwaa a na-ahụkwa n'asụsụ a na-asụ gburugburu, Akan.  Frishberg na-atụ aro na AdaSL nwere ike inwe njikọ na "okwu azụmahịa eji eme ihe n'ahịa niile dị na West Africa".[1]  Ya mere AdaSL na-enye ngalaba na-ama muhim maka nyocha na aha ndị ogbi.

Ruo ihe afọ iri, ntĩ chiri nke obodo ahụ agaala ụlọ akwụkwọ obibi na Mampong-Akuapem, ebe a na-eji Asụsụ Ogbi Ghana nke ASL.  N'ihi ya, akara a aha mbụ nke mbụ nke ndị na iwu ha maka AdaSL na-Bilabata.  Nke a nwere ike iduga na nche oke nke ndị ntĩ chiri na Adamorobe gaa na Asụsụ Ogbi nke Ghana.  N'ihi ya, AdaSL bụ ahia ndị ogbi n'ihe ize ndụ.