Sam Spade
fikcia homo fikcia detektivo literatura rolulo filma rolulo
Kreita de	Dashiell Hammett
Verko	La Malta Falko
Rolita de	Ricardo Cortez, Humphrey Bogart, Clive Owen
Informoj
Sekso	vira
Nacieco	Usono
Okupo	privatdetektivo
v • d • r

Samuel "Sam" Spade estas fikcia detektivo kreita de la usona verkisto Dashiell Hammett. Severa, ironia kaj senkompromisa detektivo, li aperis sur la ekrano en diversaj adaptoj de la romano La Malta Falko, el kiuj la plej fama estas la samnoma filmo el 1941 reĝisorita de John Huston, kun Humphrey Bogart en la rolo de Spade.^[1]

La rolulo de Spade fariĝis kanonika en krimfikcio kaj inspiris kelkajn aliajn krimfikciajn rolulojn, kiel ekzemple Philip Marlowe de Raymond Chandler. La influo de Spade sur krimfikcio ankaŭ evidentiĝas en pli modernaj komputilludaj roluloj, inkluzive de Max Payne.

Spade mem estis kreita de Hammett kiel ia anstataŭaĵo por la nenomita "asistanto" - la heroo de pli ol kvardek literaturaj verkoj publikigitaj de Hammett en la 1920-aj jaroj, el kiuj la lasta, pri la aventuroj de la "asistanto", koincidis kun la publikigo de la libro Sam Spade. La kinematografia portretado de Spade estis rimarkinde aŭtentika al la spirito de la literatura originalo, danke plejparte al la aktorado de la usona aktoro Humphrey Bogart. La interpretado de Hammett pri la literaturaj aventuroj de Spade estas tiel originala, ke aŭdlibroj de liaj aventuroj estas ne malpli popularaj ol la filmaj adaptoj.^[2]

Samuel "Sam" Spade, priskribita kiel forta viro, cinika, akralanga kaj spriteca viro, kiu ofte kolizias kun la polico, Spade agadas en la dense loĝata urba medio de San-Francisko. Spade estas tridekjara fraŭlo, kiu antaŭe servis kiel soldato en la Unua Mondmilito kaj kiel policeja detektivo. Spade estas dungita de bela klientino nomita Miss Wonderly por trovi ŝian malaperintan fratinon. La partnero de Spade, Miles Archer, konsentas spuri la personon, kiun Wonderly suspektas, misteran viron nomitan Floyd Thursby. Archer estas murdita, same kiel Thursby, kaj Spade fariĝas la ĉefa suspektato en iliaj murdoj. En la verkaro, Spade montriĝas esti lerta pafisto kaj tre lerta pri luktado kaj boksado.

• The Maltese Falcon (1930)
  • Seriigita en kvin partoj, en la numeroj de Black Mask de septembro 1929 ĝis januaro 1930
• Spade and Archer de Joe Gores (2009)
• The Radio Adventures of Sam Spade (2007) de Martin Grams, Jr., OTR Publishing, Churchville, Maryland. (ISBN 978-0-9703310-7-6)

• "A Man Called Spade" (July 1932, The American Magazine; ankaŭ kolektita en A Man Called Spade and Other Stories)
• "Too Many Have Lived" (October 1932, The American Magazine; ankaŭ kolektita en A Man Called Spade and Other Stories)
• "They Can Only Hang You Once" (November 19, 1932, Colliers; also in A Man Called Spade and Other Stories)
• "A Knife Will Cut for Anybody" (Neeldonita dum la vivo de Hammett — publikigita en 2013)
• "Mockingbird" by Mark Coggins (July/August 2025, Eclectica Magazine; published after the copyright expired)

• The Maltese Falcon (1931, Warner Bros.) (ankaŭ konata kiel Dangerous Female), starring Ricardo Cortez as Sam Spade
• Satan Met a Lady (1936, Warner Bros.) (bazita sur La Malta Falko, kun la nomoj de la roluloj kaj la objekto de ilia serĉado ŝanĝitaj), ĉefrolante Warren William en la ĉefrolo.
• The Maltese Falcon (1941, Warner Bros.), ĉefrolanta Humphrey Bogart kiel Sam Spade
• The Black Bird (1975, Columbia), komedia daŭrigo al la filmo de 1941, ĉefroligante George Segal kiel "Sammy" Spade Jr.
• The Strange Case of the End of Civilization as We Know It (1977), ludita de Mike O'Malley; parodio de Sherlock Holmes en kiu Spade estas mortigita de la nepino de Profesoro Moriarty.

• Ŝerloko Holmso
• Philip Marlowe