Lajos Martin
| Lajos Martin | |
|---|---|
| |
| Persona informo | |
| Naskiĝo | 30-an de aŭgusto 1827 en Buda, Reĝlando Hungario (1538–1867) |
| Morto | 4-an de marto 1897 (69-jaraĝa) en Kluĵo,  Reĝlando Hungario
|
| Tombo | Tombejo Házsongárd 46° 45′ 54″ Nordo 23° 35′ 37″ Oriento / 46.764914 °N, 23.593493 °O (mapo) 
|
| Ŝtataneco | |
| Alma mater | Jezuita Universitato de Nagyszombat (–1848)
|
Memorigilo 
| |
| Okupo | |
| Okupo | matematikisto inĝeniero inventisto
|
.JPG)
MARTIN Lajos (30-an de aŭgusto 1827, Buda – 4-an de marto 1897, Kolozsvár) estis hungara matematikisto, universitata instruisto, membro de la Hungara Scienca Akademio (1861), pioniro de la aviado.
Lia patro okupiĝis pri vinberkultivado kaj vinkomercado. Li studis 2 jarojn en la Mekanika universitato.
Li estis artileriano dum la hungara liberecbatalo de 1848-49. Post la kapitulaco de Világos, li estis en militkaptiteco, poste estis soldatdevigita al la aŭstra armeo. Tie li okupiĝis pri perfektigo de la artileriaj kanonoj. Tiutempe li rekonis la rolon de helicoj en la aviado.
Li pli profunde ekokupiĝis pri aviado ĉ. 1856 en Firenze. Li en 1861 prelegis en la Akademio pri la fortolinioj de la birda flugilo. Li konstruis en 1871–75 ornitopteron. Ĉar li ne vidis solvon de la aviado per tiu metodo, li turnis sin al la helicoj kaj ventoradoj. Kvankam tiuj pensoj ne estis fizike ellaboritaj, ili donis instigon al aliaj hungaraj matematikistoj pri matematikaj esploroj de la problemo.
Li pensis unue pri tio, ke oni devas apliki aleronojn. Li patentigis en 1893 novtipan aviadilon ŝvebanta rado, kiun li prezentis en Kolozsvár kaj kiu altiĝis je 2-3 metroj, per biciklado de Gergely Bartha, fajroestingista ĉefo, kiu biciklis en konkursoj. Tio okazis la 30-an de aŭgusto 1896. Alia fonto diras, ke la aviadilo de altiĝis sed montris gravan altiĝan forton, mezuritan.
Li okupiĝis ankaŭ pri eluzo de la ventoenergio, je peto de amiko Lajos Károlyi el Tiszafüred. La amiko petis plani akvoĉerpilon, kiun pelas ventorado. Martn sukcese plenumis la taskon kaj uzis dentoradon kun vertikala akso, por ke la ventodirekto ne influu ties funkcion.
Li estis ekde 1872 instruisto, en 1895 – 96 rektoro de la Universitato de Koloĵvaro.
Verkoj
- Az erőműtani csavarfelületek. A vízszintes szélkerék elmélete (Bp., 1875)
- A változtatási hánylat alkalmazása a propeller felület egyenleteinek lefejtésére (Bp., 1877)
- A madárrepülés általános elmélete (Kolozsvár, 1891)
- A lebegő kerék bemutatója (Erdélyi Múz. Egyes. orvosi és term. tud, ért. je, 1893)
- A repülőgépről (Magy. Mérnök és Építész Egyl. Közl. 1894)
Literaturo
- Gyalui Farkas: Ma száz éve született a magyar aviátikának első zsenije (Ellenzék, 1927)
- Tulogdy János: M. L. élete és munkássága (Erdélyi Múz. 1941)
- Vajda Pál: Magyar repülő feltalálók (Bp., 1953); Vajda Pál: Nagy magyar feltalálók (Bibliográfiával, Bp., 1958).
Vidu ankaŭ
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.