Ο IBM 650 Magnetic Drum Data-Processing Machine είναι ένας από τους πρώτους ψηφιακούς υπολογιστές που παρήχθησαν από την IBM στα μέσα της δεκαετίας του 1950.^[1][2] Ήταν ο πρώτος υπολογιστής που παρήχθη σε μαζική κλίμακα στον κόσμο.^[3][4] Παρήχθησαν σχεδόν 2.000 συστήματα, το τελευταίο το 1962,^[5][6] και ήταν ο πρώτος υπολογιστής που απέφερε σημαντικά κέρδη.^[7] Ο πρώτος εγκαταστάθηκε στα τέλη του 1954 και ήταν ο πιο δημοφιλής υπολογιστής της δεκαετίας του '50.^[8]

Ο IBM 650 προσφέρθηκε σε επιχειρήσεις, επιστημονικούς χρήστες και μηχανικούς ως μια πιο αργή και λιγότερο ακριβή έκδοση των υπολογιστών IBM 701 και IBM 702, οι οποίοι ήταν για επιστημονικούς και επιχειρηματικούς σκοπούς αντίστοιχα.^[9] Επίσης διαφημίστηκε σε χρήστες μηχανών διάτρητων καρτών που αναβάθμιζαν από υπολογιστικές μηχανές, όπως ο IBM 604, σε υπολογιστές..^[10]:5[11]

Λόγω του σχετικά χαμηλού κόστους και της ευκολίας προγραμματισμού, ο 650 χρησιμοποιήθηκε για να πρωτοπορήσει σε μια ευρεία ποικιλία εφαρμογών, από τη μοντελοποίηση της απόδοσης του πληρώματος υποβρυχίων,^[12] μέχρι τη διδασκαλία προγραμματισμού υπολογιστών σε μαθητές λυκείου και φοιτητές πανεπιστημίου. Ο IBM 650 κέρδισε μεγάλη δημοτικότητα στα πανεπιστήμια, όπου μια πρώτη γενιά φοιτητών έμαθε τον προγραμματισμό.^[13]

Ανακοινώθηκε το 1953 και το 1956 ενισχύθηκε ως ο IBM 650 RAMAC με την προσθήκη έως και τεσσάρων μονάδων δίσκων αποθήκευσης .^[14] Η τιμή αγοράς για την κονσόλα IBM 650, χωρίς τη μονάδα ανάγνωσης κάρτας, ήταν 150.000 δολάρια το 1959,^[15] ή περίπου 1.500.000 δολάρια το 2023. Η υποστήριξη για το 650 και τις συνιστώσες μονάδες αποσύρθηκε το 1969.

Ο 650 ήταν ένας υπολογιστής δύο διευθύνσεων, δυαδικό-πενταδικό κωδικοποιημένο δεκαδικό (και τα δεδομένα και οι διευθύνσεις ήταν δεκαδικά), με μνήμη σε περιστρεφόμενο μαγνητικό τύμπανο. Η υποστήριξη χαρακτήρων παρείχεται από τις μονάδες εισόδου/εξόδου μετατρέποντας τις κωδικοποιήσεις χαρακτήρων αλφαβητικών και ειδικών των καρτών σε διακριτικό δεκαδικό κώδικα δύο ψηφίων.

Ο 650 λειτουργούσε με συχνότητα 125 kHz.^[16] Μπορούσε να προσθέσει ή να αφαιρέσει σε 1,63 ms, να πολλαπλασιάσει σε 12,96 ms και να διαιρέσει σε 16,90 ms. Η μέση ταχύτητα του 650 εκτιμήθηκε περίπου στα 27,6 ms ανά εντολή, ή περίπου 40 εντολές ανά δευτερόλεπτο.^[17]

Ο πρώτος 650 εγκαταστάθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1954 στο τμήμα ελεγκτή της εταιρείας John Hancock Mutual Life Insurance Company στη Βοστώνη.^[18]

Ο IBM 7070 (υπογεγραμμένες δεκαδικές λέξεις 10 ψηφίων), ανακοινώθηκε το 1958, αναμενόταν να είναι ο «κοινός διάδοχος τουλάχιστον του 650 και του [IBM] 705»^[19]. Ο IBM 1620 (μεταβλητού μήκους δεκαδικό), που εισήχθη το 1959, απευθυνόταν στο χαμηλότερο τμήμα της αγοράς. Ο UNIVAC Solid State (ένας υπολογιστής δύο διευθύνσεων, υπογεγραμμένες δεκαδικές λέξεις 10 ψηφίων) ανακοινώθηκε από την Sperry Rand τον Δεκέμβριο του 1958 ως απάντηση στο 650. Κανένα από αυτά δεν είχε σύνολο εντολών συμβατό με το 650.

• Andree, Richard V. (1958). Programming the IBM 650 Magnetic Drum Computer and Data-Processing Machine (PDF). 
• IBM (1955). IBM 650 Magnetic Drum Data-Processing Machine Manual of Operation (PDF). 22-6060. 
• IBM (1956). IBM 650 Data-Processing System, Customer Engineering Manual of Instruction (PDF). 22-6284-1. 
• IBM (1955). IBM Presents the 650 Magnetic Drum Data Processing Machine (PDF). 32-6770. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 5 Φεβρουαρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2006. 
• Knuth, Donald E. (January–March 1986). «The IBM 650: An Appreciation from the Field». IEEE Annals of the History of Computing 8 (1): 50–55. doi:10.1109/MAHC.1986.10010. http://ed-thelen.org/comp-hist/KnuthIBM650Appreciation.pdf. 

Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα    IBM 650

• Bitsavers.org: IBM 650 documents (PDF files)
• Columbia University: The IBM 650 at Columbia University
• IBM Archives The IBM 650: Workhorse of Modern Industry Includes a chronology, technical specifications, photographs, representative customers, and applications the 650 was used for.
• Video clip of IBM 650 and RAMAC in operation, alternate version
• Weik, Martin H. (Μαρτίου 1961). A Third Survey of Domestic Electronic Digital Computing Systems. Ballistic Research Laboratories (BRL). Report No. 1115.  Includes about 40 pages of IBM 650 survey detail: customers, applications, specifications, and costs.
• IBM 650 “Magnetic Drum Data Processing Machine" Αρχειοθετήθηκε 2023-02-08 στο Wayback Machine.