Strigea robusta — від смактуноў з сямейства Strigeidae. Выклікае развіццё дэфармацый канечнасцяў апалонікаў з роду Pelophylax, вядомых у навуцы як «анамалія P»[1][2]. Упершыню «анамалію P» апісаў вядомы французскі біёлаг Жан Растан (руск.) (бел.. Гэта другі выпадак дэфармацыі канечнасцяў у амфібій пад дзеяннем смактуноў у бок іх павелічэння, які закранае тэрыторыю Еўразіі. Першы варыянт вядомы для амфібій Паўночнай Амерыкі пад дзеяннем трэматоды Ribeiroia ondatrae[3][4][5].
Марфалогія
Марыта. Цела 2-2, 5 мм даўжыні, падзеленае на два прыблізна роўных сегменты. Пярэдні сегмент з маленькай адтулінай галаўной чашы, з шырокімі латэральнымі патаўшчэннямі, у якіх сканцэнтраваны жаўтковыя фалікулы ў выглядзе двух кампактных сіметрычных скапленняў. Частка фалікулаў заходзіць у сценку галаўной чашы амаль да ўзроўню брушной прысоскі. Шырыня пярэдняга сегмента амаль у 1,5 разы перавышае такую задняга сегмента і роўная 1.5 мм. Задні сегмент мехападобны, выгнуты, жаўтковыя фалікулы ўнутры сканцэнтраваны на вентральным баку, спускаючыся назад да палавога атрыума. Вобласць атрыума слаба аддзеленая. Прысоскі збліжаныя. Ротавая прысоска дыяметрам 0,1 мм размешчана субмаргінальна. Брушная прысоска 0,150 мм у дыяметры; фарынкс — 0,1 мм. Насеннікі кампактныя, буйналопасцевыя. Палавы конус буйны, авоідны. Палавая адтуліна тэрмінальная. Памеры яец 0,090-0,1×0,055 мм[6].
Метацэркарыя. Метацэркарыі ў цыстах, пакрытых тоўстымі слаістымі гіялінавымі сценкамі. Цела грушападобнае, з шырокім, але кароткім заднім сегментам, запаўняе сабой амаль усю паражніну цысты. Вентральная западзіна глыбокая, кішэнападобная, хавае брушную прысоску і лопасці органа Брандэса. У аснове лопасцяў ляжыць комплекс залоз у выглядзе выцягнутага авальнага цела. Другасная экскрэторная сістэма тетракатыліднага тыпу[7].
Сістэматыка
Від быў апісаны ад свойскай качкі на тэрыторыі Усходняй Прусіі[8] і быў аднесены да новага роду Parastrigea Szidat, 1928. К. Одэнінг звёў у сінонімы Parastrigea anati Bychowskaja-Pawlowskaja et Zhukov, 1953, апісаны з Заходняй Сібіры ад крыжанкі. Паводле малекулярна-генетычных даследаванняў Parastrigea robusta апынулася ў межах роду Strigea Abildgaard, 1790[9].
Распаўсюджанне
Від быў адзначаны ў Германіі, Чэхіі, Румыніі, Літве, Украіне, Расіі, Казахстане, Туркменістане, Кыргызстане (Ісык-Кульскай катлавіне). У Расіі адзначаны ў Калінінградскай вобласці, дэльце Волгі, Волжскім басейне (Пензенская вобласць), Заходняй Сібіры і на возеры Байкал[10]. У Беларусі адзначаны ў азёрах Белае і Нарач[11][12].
Жыццёвы цыкл
Упершыню жыццёвы цыкл паразіта быў апісаны К. Одэнінгам на тэрыторыі сучаснай Германіі[13] і Я. Войтакам (ВД) (бел. у Чэхіі[14]. Выхад мірацыдыяў з яец пры тэмпературы 18-21 °C назіраецца на 9-12 суткі.
Першы прамежкавы гаспадар. У якасці першага прамежкавага гаспадара зарэгістраваныя віды Anisus vortex, Anisus leucostoma, Bathyomphallus contortus, Gyraulus albus, катушка аблямаваная (Planorbis planorbis), Segmentina nitida. У Германіі быў таксама зарэгістраваны выпадак паразітавання ў Gyraulus parvus[15]. У запаведніку «Прыволжскі лесастэп (руск.) (бел.» упершыню адзначана ў якасці першага прамежкавага гаспадара катушка рагавая (Planorbarius corneus)[2], што было першапачаткова эксперыментальна даказана Я. Войтакам у лабараторных умовах.
Другі прамежкавы гаспадар. У якасці другога прамежкавага гаспадара адзначаны амфібіі, прычым як лічынкі, так і дарослыя. Метацэркарыі лакалізуюцца пад скурай хваста і тулава. У апалонікаў роду Pelophylax назіраецца развіццё «анамалія P», якая выяўляецца ў лёгкай форме (полідактылія (руск.) (бел.) або цяжкіх дэфармацыях канечнасцяў. Метацэркарыі знойдзены ў асобін відаў трытон звычайны (Triturus vulgaris), Salamandra salamandra (эксперыментальна), жарлянка чырванабрухая Bombina bombina, рапуха шэрая (Bufo bufo), жабы вастрамордая (Rana arvalis), травяная (Rana temporaria), сажалкавая (Pelophylax lessonae), азёрная (Pelophylax ridibundus) і Pelophylax esculentus. Пры гэтым у відаў жаба вастрамордая (Rana arvalis), Pelobates vespertinus і трытон звычайны (Lissotriton vulgaris), якія сінтапічна жывуць у новых «сажалках з монстрамі» Астраўцоўскага лесастэпу «анамалія P» не знойдзена.
Канчатковы гаспадар. Канчатковымі гаспадарамі з’яўляюцца качыныя. У Чэхіі зарэгістраваныя ў дзвюх відаў качыных птушак: у крыжанкі (Anas platyrhynchos) (у 14 асобін з 520) і Aythya fuligula (у 2 з 234 асобін)[9]. У. Я. Сударыкаў адзначае больш шырокі спектр качыных птушак (акрамя папярэдніх двух відаў)[10]: шылахвостка (Anas acuta), шыраканоска (Anas clypeata), свіязь (Anas penelope), качка-цыранка (Anas crecca), чырок-траскунок (Anas querquedula), Aythya ferina, гогаль звычайны (Bucephala clangula), але таксама і драпежных птушак і паганак: канюкі (Buteo), лунь балотны (Circus aeruginosus), палявы лунь (Circus cyaneus), сокал-каршачок (Falco subbuteo), прадстаўнікі падсямейства Milvinae, скапа (Pandion haliaetus), коўра вялікая (Podiceps cristatus), коўра малая (Tachybaptus ruficollis).
Дэфармацыя канечнасцяў у амфібій
У 1949 годзе Жан Растан (руск.) (бел. даследаваў выбарку зялёных жаб з сажалкі Трэвіньён (Фіністэр, Францыя), у якой 9 асобін з 49 (18,4 %) мелі полідактылію, пры гэтым у часткі асобін не толькі на задніх, але і на пярэдніх канечнасцях[16]. Даследаванне характару атрымання ў спадчыну анамаліі прывялі Растана да разумення таго, што яна не успадкоўваецца і абумоўлена дзеяннем пэўнага фактару навакольнага асяроддзя. Жаданне больш падрабязна вывучыць развіццё анамаліі пры закладцы канечнасцяў прывяло Ж. Растана ў 1952 годзе да адкрыцця ў апалонікаў больш складаных і несумяшчальных з жыццём анамалій, названых ім «анамаліяй P»[17]. Растан вывучаў прычыны анамаліі на працягу 20 гадоў, але так і не ўсталяваў прыроду дадзеных анамалій. Праз амаль паўстагоддзя, у 2016 годзе анамалія P была пераадкрыта на тэрыторыі Расіі (знойдзеныя масавая полідактылія і, упершыню, цяжкія выпадкі дэфармацыі канечнасцяў)[18], а таксама было знойдзена яшчэ некалькі месцапражыванняў на Усходне-Еўрапейскай раўніне[19]. У 2019 годзе анамалія была зноў атрымана ў лабараторыі пры ўтрыманні апалонікаў роду Pelophylax з катушкай рагавой (Planorbarius corneus)[20]. У 2020 годзе было апублікавана даследаванне, у якім даказана, што анамалія P выклікаецца дзеяннем трэматоды Strigea robusta[2]. Пры гэтым цяжар анамалій звязаны са стадыяй развіцця канечнасцяў апалоніка: пры заражэнні на ранніх стадыях развіцця канечнасці выяўлялася ў наступным цяжкая форма анамаліі, тады як пры заражэнні апалонікаў канечнасцю, якая ўжо развіваецца, фармавалася полідактылія (лёгкая форма) або нармальная канечнасць.
Уплыў на папуляцыі амфібій
Трэматоды Strigea robusta прыводзілі да гіперінвазіі (руск.) (бел. асобін у папуляцыях трытона звычайнага (Lissotriton vulgaris)[21] і нават прыводзілі да вымірання лакальных папуляцый, што было апісана ў ваколіцах Кобленца у Германіі[15].
Крыніцы
- ↑ Svinin A. O., Bashinskiy I. V., Litvinchuk S. N., Ermakov O. A., Ivanov A. Yu., Neymark L. A., Vedernikov A. A., Osipov V. V., Drobot G. P. & Dubois A.[fr] Strigea robusta causes polydactyly and severe forms of Rostand’s anomaly P in water frogs(англ.) // Parasites Vectors. — 2020. — Vol. 13. — DOI:10.1186/s13071-020-04256-2
- ↑ а б в Anton O. Svinin, Ivan V. Bashinskiy, Spartak N. Litvinchuk, Oleg A. Ermakov, Alexander Yu. Ivanov, Leonid A. Neymark, Aleksander A. Vedernikov, Vitalij V. Osipov, Galina P. Drobot, Alain Dubois Strigea robusta causes polydactyly and severe forms of Rostand’s anomaly P in water frogs // Parasites & Vectors. — 2020-07-29. — В. 1. — Т. 13. — ISSN 1756-3305. — DOI:10.1186/s13071-020-04256-2
- ↑ Pieter T. J. Johnson, Kevin B. Lunde, Euan G. Ritchie, Alan E. Launer The Effect of Trematode Infection on Amphibian Limb Development and Survivorship(англ.) // Science. — 1999-04-30. — В. 5415. — Т. 284. — С. 802–804. — ISSN 0036-8075. — DOI:10.1126/science.284.5415.802
- ↑ Pieter TJ Johnson, Kevin B Lunde, Ryan W Haight, Jay Bowerman, Andrew R Blaustein Regular Articles / Articles Réguliers Ribeiroia ondatrae (Trematoda: Digenea) infection induces severe limb malformations in western toads ( Bufo boreas )(англ.) // Canadian Journal of Zoology. — 2001-03-01. — В. 3. — Т. 79. — С. 370–379. — ISSN 0008-4301. — DOI:10.1139/z00-210
- ↑ Pieter TJ Johnson, Kevin B Lunde, Ryan W Haight, Jay Bowerman, Andrew R Blaustein Regular Articles / Articles Réguliers Ribeiroia ondatrae (Trematoda: Digenea) infection induces severe limb malformations in western toads ( Bufo boreas )(англ.) // Canadian Journal of Zoology. — 2001-03-01. — В. 3. — Т. 79. — С. 370–379. — ISSN 0008-4301. — DOI:10.1139/z00-210
- ↑ Pieter TJ Johnson, Kevin B Lunde, Ryan W Haight, Jay Bowerman, Andrew R Blaustein Regular Articles / Articles Réguliers Ribeiroia ondatrae (Trematoda: Digenea) infection induces severe limb malformations in western toads ( Bufo boreas )(англ.) // Canadian Journal of Zoology. — 2001-03-01. — В. 3. — Т. 79. — С. 370–379. — ISSN 0008-4301. — DOI:10.1139/z00-210
- ↑ Судариков В. Е. Отряд Strigeidida (La Rue, 1926) Sudarikov, 1959. — ч. 5 // Трематоды животных и человека. — Основы трематодологии. — М: Наука, 1971. — Т. 24. — P. 144—145.
- ↑ Lothar Szidat BeitrÄge zur Kenntnis der Gattung Strigea (Abildg.) // Zeitschrift für Parasitenkunde. — 1929-03. — В. 4-5. — Т. 1. — С. 688–764. — ISSN 0932-0113. — DOI:10.1007/bf02284602
- ↑ а б Petr Heneberg, Jiljí Sitko, Miroslav Těšínský, Izabella Rząd, Jiří Bizos Central European Strigeidae Railliet, 1919 (Trematoda: Strigeidida): Molecular and comparative morphological analysis suggests the reclassification of Parastrigea robusta Szidat, 1928 into Strigea Abildgaard, 1790 // Parasitology International. — 2018-12-01. — В. 6. — Т. 67. — С. 688–701. — ISSN 1383-5769. — DOI:10.1016/j.parint.2018.07.003
- ↑ а б Судариков В. Е. Трематоды фаўны СССР. Стригеиды. — М : Наука, 1984. — С. 68-71. — 168 с.
- ↑ Бычкова Е. И, Акимова Л. Н., Дегтярик С. М., Якович М. М. Гельминты позвоночных животных и человека на территории Беларуси : каталог / [Е. И. Бычкова и др. ; Национальная академия наук Беларуси, Государственное научно-производственное объединение "Научно-практический центр по биоресурсам"]. — Минск: Беларуская навука, 2017. — С. 170. — 315 с. — ISBN 978-985-08-2187-4.
- ↑ Акимова, Л. Н. Видовое разнообразие личинок трематод брюхоногих моллюсков водоемов Беларуси / Л. Н. Акимова, В. В. Шималов, Е. И. Бычкова // Паразитология. — 2011. — Т. 45, № 4. — С. 287—305.
- ↑ Klaus Odening Der Entwicklungszyklus von Parastrigea robusta Szidat, 1928 (Trematoda, Strigeida) im Raum Berlin // Zeitschrift für Parasitenkunde. — 1965-01. — В. 3. — Т. 26. — С. 185–196. — ISSN 0044-3255. — DOI:10.1007/bf00348634
- ↑ J. Vojtek Observations on the life cycle of Parastrigea robusta Szidat, 1928 (Trematoda: Strigeidae) in Czechoslovakia(англ.) // Folia Parasitologica. — 1972-09-01. — В. 3. — Т. 19. — С. 210–210.
- ↑ а б Sinsch U, Kaschek J, Wiebe J. Heavy metacercariae infestation (Parastrigea robusta) promotes the decline of a smooth newt population (Lissotriton vulgaris). Salamandra. 2018;54:210-221. https://www.salamandra-journal.com/index.php/home/contents/2018-vol-54/1911-sinsch-u-j-kaschek-j-wiebe/file Архівавана 9 ліпеня 2021.
- ↑ LES ETANGS A MONSTRES - HISTOIRE D UNE RECHERCHE 1947-1970. de ROSTAND JEAN | Achat livres - Ref R240138017 - le-livre.fr (фр.). www.le-livre.fr. Праверана 4 студзеня 2025.
- ↑ Свинин А. О., Ермаков О. А., Литвинчук С. Н., Башинский И. В. Синдром аномалии P у зеленых лягушек: история открытия, морфологические особенности и возможные причины возникновения // Труды Зоологического института РАН, 2020, Том 324, № 1. С. 108—123. http://www.ranaesc.ru/Svinin/Svinin_et_al_2020.pdf Архівавана 25 снежня 2024.
- ↑ Svinin A.O., Bashinskiy I.V., Litvinchuk S.N., Neymark L.A., Osipov V.V., Katsman E.A., Ermakov O.A., Ivanov A.Y., Vedernikov A.A., Drobot G.P., and Dubois A. First record of the Jean Rostand’s «anomaly P» in the marsh frog, Pelophylax ridibundus, in central Russia // Alytes, 2019. 37: 31-45.
- ↑ Anton O. Svinin, Ivan V. Bashinskiy, Vitaly V. Osipov, Leonid A. Neymark, Alexander Yu Ivanov, Oleg A. Ermakov, Spartak N. Litvinchuk New records of the anomaly P syndrome in two water frog species (Pelophylax ridibundus and P. lessonae) in Russia(англ.) // Herpetozoa. — 2019-12-06. — Т. 32. — С. 277–281. — ISSN 2682-955X. — DOI:10.3897/herpetozoa.32.e47205
- ↑ Anton Olegovich Svinin, I. V. Bashinskiy, S. N. Litvinchuk, L. A. Neymark, A. Yu. Ivanov, O. A. Ermakov, A. A. Vedernikov, A. Dubois A Mollusk <i>Planorbarius corneus</i> is an Intermediate Host of the Infectious Agent of Rostand’s «Anomaly P» in Green Frogs // Russian Journal of Herpetology. — 2019-12-15. — В. 6. — Т. 26. — С. 349–353. — ISSN 1026-2296. — DOI:10.30906/1026-2296-2019-26-6-349-353
- ↑ U. Sinsch, P. Heneberg, M. Těšínský, C. Balczun, P. Scheid Helminth endoparasites of the smooth newt Lissotriton vulgaris: linking morphological identification and molecular data(англ.) // Journal of Helminthology. — 2019-05. — В. 3. — Т. 93. — С. 332–341. — ISSN 0022-149X. — DOI:10.1017/S0022149X18000184
Спасылкі