Reis

Dialäkt: Bärndütsch
Rys

Ryschörner i de verschidenste Farbe.

Systematik
Monokotyledone
Commelinide
Ordnig: Süessgrassartigi (Poales)
Familie: Süessgreser (Poaceae)
Gattig: Rys (Oryza)
Art: Rys
Wüsseschaftlige Name
Oryza spec. (insb. Oryza sativa L. und Oryza glaberrima Steud.)
L.
Oryza sativa

Als Rys wärde d Getreidechörner vo der Pflanzenart Oryza sativa u der Oryza glaberrima bezeichnet. D Oryza sativa wird wältwyt i vilne Länder about, der Oryza glaberriama, wo ou „afrikanische Rys“ heisst, wird houptsächlech z Weschtafrika about. Zur Gattig Rys (Oryza) ghöre näbscht de beide erwähnte Ryspflanze no 17 wyteri Arte, die sy aber nid domestiziert worde.

Der Rys isch vor allem z Asie es Grundnarigsmittel u bildet dermit d Narigsgrundlag für e ganz grosse Teil vo der Wältbevölkerig. Es git näbst em Rys nur no drei Nutzpflanze wo no grösseri Mänine produziert werde nämlech: Ds Zuckerrohr, der Meis u der Weize (Stand 2016), woby nur der Meis zum ne gringe Teil als Läbesmittel gnutz werd. Der Grüstiteil vom Meis wo about wird, isch Fuettermeis. Dä isch vil z Hert für e Mönschlech verzehr. Bi der Wältgetreideärndi zehlt der Rys drum zäme mit em Weize zu de beide wichtigschte Getreidearte für die mönschlechi Ernährig.

Di dunkle Getreidechörner, wo im Handel u i der Gastronomii „wilde Rys“ heisse, ghöre botanisch nid zur Gattig Rys (Oryza), sondern zur Gattig Wasserrys (Zizania). Dä wird i däm Artikel nid behandlet.

Gschicht u Kutivierig

Afrika

Z Weschtafrika wird tratitionell d Ryspflanze Oryza glaberrima about. Me nimmt a, dass d Domeschtizierig vo öppe 2000 bis 3000 Jahr z Massina-Binnendeta z Niger stattgfunde het.

Vom Ertag här isch der „afrikanisch Rys“ em asiatische Rys (Oryza sativa) sehr ändlech. Der Asiatisch Rys isch aber nid der Afrikanische umgäbig abasst u isch drum afäliger für Schädling u bruucht vil me Wasser als der afrikanisch Rys.

Wirtschaftlechi Bedütig

Ds Houpbroduktions Gebier vom Rys isch Asie. 91% vor Wältwyte Rys bedarf chunnt us däm Egge vo der Wält.

Syt 1997 wird ou i der Schwyz Rys kommerziell aboue. U zwar im Kanton Tessin im Maggiadelta u ir Magadinoebene i der Umgäbig vo Locarno. Der Ertrag isch 400 Tonne im Jahr.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.