Rankoro

Rankoro estas sento, kiu restas pro ofenda ago aŭ diro kiu povas daŭri longan tempon kaj reaperi post memoro de tiu ofendo. PIV trafe klarigas ĝin kiel "obstina malpardonemo, daŭra venĝema sento".[1]

La negative perceptata sento estas kompleksa, plurtavola emocio kiu estis priskribita kiel miksaĵo de seniluziiĝo, abomeno, kolero kaj timo. Ĝin povas kaŭzi perceptata ofendo, insulto kaj/aŭ psika vundiĝo. Pro la negativeco de la sento oni foje komparas ĝin al "amareco", ĉar amarajn gustojn same plej multaj homoj konsideras malagrablaj, kaj krome forta rankoro kaj similaj fortaj negativaj emocioj en la hepato incitas la produktadon de pli da galo - tre amara, verde flava likvo sekreciata de la hepato en la intestaron.

Etimologio

La vorto evidente venis al Esperanto el la latinidaj lingvoj de la iberia duoninsulo: en la hispana estas rencor, en la kataluna kaj la galega rancor, krome en la geografie najbara sicilia lingvo rancuri. Antoni Grabowski kaj Kálmán Kalocsay inter aliaj pioniraj verkistoj uzis ĝin en fruaj, klasikaj verkaĵoj de la Esperanto-literaturo, sed ĉar aliaj eŭropaj lingvoj ne konas tian vortradikon, la vorto tamen restis malofte uzata kaj ne amplekse konata en la parola uzo de Esperanto. En vikicitaro kaj en la menciita referenco el PIV 2020 menciatas pluraj citaĵoj demonstrantaj ekzemplajn uzojn de la vorto.

Kaŭzoj

Rankoro povas rezulti el diversaj situacioj implikantaj perceptitan misfaradon de individuo, kiuj ofte estas ekfunkciigitaj per esprimoj de maljusteco aŭ humiligo. Oftaj fontoj de indigno inkludas publike humiligajn okazaĵojn kiel ekzemple akceptado de negativa traktado sen esprimado de ajna protesto, senti kiel objekto de regula diskriminacio aŭ antaŭjuĝo; sentoj de envio kaj/aŭ ĵaluzo, sentiĝi uzata aŭ profitata de aliaj, kaj la percepto havi atingojn kiuj restas nerekonataj, dum aliaj sukcesas sen labori same. Rankoro ankaŭ povas esti generita per diadaj (interpersonaj) interagoj, kiel ekzemple emocia malakcepto aŭ neo de alia persono, intenca embaraso aŭ malpligrandigo de alia persono, aŭ nescio, submetado aŭ malestimo de alia persono. Rankoro ankaŭ povas formiĝi, kaj esti konservita per ripeta kaj ada temigo de pasintaj plendoj, do ĝenantaj memoroj de vundaj travivaĵoj) ade, aŭ per provado pravigi la emocion per aldonoj de kromaj pensoj. Tiel, rankoro povas rezulti de la funebra procezo, sed povas esti daŭrigata per ripeta "remaĉado" de la negativa, ofenda emocio.

Referencoj

  1. ↑ rankoro en PIV 2020

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.